نشریه آفتاب خاورمیانه

مفهوم دارایی‌های به گِل‌نشسته یا متروک شده (Stranded Assets) به از دست رفتن ارزش یک دارایی در اثر تغییر تقاضا برای محصول تولید شده از آن و در نتیجه کاهش جریان نقدی حاصل از آن مربوط می‌شود. به بیان دیگر، گاهی به دلایلی مثل قوانین و مقررات، ترجیحات بازار، هنجارهای اجتماعی، تغییرات تکنولوژی، یا حتی اتفاقات زیست محیطی، ارزش بازاری یک دارایی در طول عمر مفید خود به طور معناداری از ارزش ترازنامه‌ای آن کمتر می‌شود و قابلیت نقدشوندگی خود را با قیمت‌های قبلی از دست می‌دهد. توجه به این موضوع در مدیریت دارایی‌ها اهمیت ویژه‌ای پیدا می‌کند، به خصوص زمانی که دارایی‌های در معرض متروکه شدن سهم مهمی از سبد دارایی مورد نظر داشته باشند. منابع نفت نمونه‌ای از این نوع دارایی‌ها محسوب می‌شوند که سیاست‌گذاری در آنها نیازمند توجه به مفهوم فوق است.

پولشویی فعالیت مجرمانه ثانویه‌ای است که پول کثیف و غیرقانونی را که از فعالیت مجرمانه اولیه حاصل می‌شود در چرخه مبادلات قرار داده و به آن ظاهر قانونی می‌دهد. پدیده پولشویی آثار زیان‌بار اقتصادی و اجتماعی را به‌ دنبال دارد،  از همین‌رو عزم جامعه بین‌المللی برای مبارزه با آن متمرکز شده و تدابیر مختلفی را برای نیل به این امر بکار برده است. درمتن کامل مقررات بانک مرکزی پولشویی اینگونه تعریف شده است: تحصیل، تملک، نگهداری یا استفاده از عواید حاصل از فعالیت‌های غیرقانونی با علم به این‌که به‌طور مستقیم یا غیرمستقیم در نتیجه ارتکاب جرم به‌دست آمده باشد. تبدیل، مبادله یا انتقال عوایدی به منظور پنهان کردن منشا غیرقانونی آن با علم به این‌که به‌طور مستقیم یا غیرمستقیم ناشی از ارتکاب جرم بوده یا کمک به مرتکب به‌نحوی‌که وی مشمول آثار و تبعات قانونی ارتکاب آن جرم نشود. اخفا یا پنهان یا کتمان کردن ماهیت واقعی، منشا، منبع، محل، نقل‌و‌انتقال، جابه‌جایی یا مالکیت عوایدی که به‌طور مستقیم یا غیرمستقیم در نتیجه جرم تحصیل شده باشد.

IFRS یا استانداردهای بین‌المللی گزارشگری مالی، مجموعه استانداردهایی هستند که توسط هیات استانداردهای بین‌المللی گزارشگری مالی (IASB) برای تهیه صورت‌های مالی تدوین می‌گردد. این استانداردها سبب می‌شود صورت‌های مالی در سطح بین‌المللی براساس یک مجموعه استاندارد واحد تدوین شده و در نتیجه به افزایش قابلیت مقایسه صورت‌های مالی شرکت‌ها در کشورهای مختلف کمک خواهد کرد. به علاوه به شرکت‌ها در جذب سرمایه، رقابت در عرصه بین‌الملل و انعقاد قراردادهای بین‌المللی کمک می‌کند. تا سال ۲۰۰۱،کمیته استانداردهای بین‌المللی حسابداری (IASC) مسوولیت تدوین این استانداردها را بر عهده داشت. اما در سال ۲۰۰۱ هیات استانداردهای بین‌المللی گزارشگری مالی (IASB) جایگزین آن شد و مقرر شد به مرور زمان استانداردهای (IFRS) جایگزین استانداردهای بین‌المللی حسابداری (IAS) شود.

به رغم رشد اقتصادی بیش از ۷ درصد در سال ۱۳۹۵، گرچه دولت برای خروج از رکود تلاش‌های بسیاری انجام داد و حتی به سمت بازارپذیر‌کردن بدهی‌هایش حرکت کرد، وجود مشکلات ساختاری اقتصاد ایران و وضعیت نامناسب بانک‌ها باعث شد تا خروج از رکود اقتصادی اتفاق نیفتد. در سال ۱۳۹۴ برای اولین بار دولت موضوع اوراق اسناد خزانه را مطرح کرد و در روزهای پایانی سال ۱۳۹۴ ین اوراق منتشرشد. همچنین در سال ۱۳۹۵ نیز مجددا اوراق اسناد خزانه منتشر شد و با استقبال بسیار خوبی هم مواجه شد. اما متاسفانه عدم توجه به یکپارچه سازی سازوکار انتشار اوراق و ورود ظرفیت پیش‌بینی نشده به بازار، باعث بروز مشکلات شد.

سرمایه‌گذاری خارجی یکی از ابزارهای کمک به رشد تولید و اقتصاد کشور است. افزایش فرصت‌های شغلی، ورود و توسعه فن‌آوری و مهارت‌های مدیریتی و ارتقای کیفیت تولیدات و افزایش توان صادراتی کشور از دیگر مزایای سرمایه‌گذاری خارجی در کشور است. با اجرای برجام، سرمایه‌گذاران و کارآفرینان ایرانی مقیم خارج و شرکت‌ها و سرمایه‌گذاران خارجی‌ تمایل بیشتری به سرمایه‌گذاری در ایران از خود نشان داده‌اند.

حرکت به سوی گزارشگری مالی براساس استانداردهای بین‌المللی انتظار و وظیفه خطیری از حرفه حسابرسی طلب می‌کند. حسابرسان به عنوان اعتباردهنده صورت‌های مالی شرکت‌ها یکی از ارکان شفافیت در بازارهای سهام بوده و به عنوان یکی از پایه‌های حاکمیت شرکتی، کیفیت عملکرد آنها مورد سوال و توجه نهادهای ناظر یا سرمایه‌گذاران قرار دارند. احساس نیاز در به‌کارگیری استانداردهای بین‌المللی گزارشگری مالی (IFRS) در تعامل با سایر کشورها به ویژه پس از برجام، به یک‌باره تلاش‌های مختلفی از سوی برخی نهادها از جمله بانک مرکزی، سازمان حسابرسی و سازمان بورس و اوراق بهادار شروع و یا با جدیت بیشتری نسبت به قبل آغاز شد. از جمله این تلاش‌ها می‌توان به الزام تهیه صورت‌های مالی بانک‌ها براساس فرمت جدید ارائه شده از سوی بانک مرکزی مصطلح به "همگرا با IFRS " یا الزام سازمان بورس بر تهیه صورت‌های مالی برای شرکت‌های بزرگ بورسی (بانک‌ها و بیمه‌ها و شرکت‌های ثبت‌شده در بورس و فرابورس با سرمایه بیش از ۱۰هزار میلیارد ریال) براساس IFRS و اقدام به ترجمه و انتشار برخی از استانداردهای مزبور از سوی سازمان حسابرسی اشاره کرد.

در پاسخ به این پرسش که "بیمه زندگی چیست؟" اگر از تعریف‌های کتابی بگذریم، به‌طور خلاصه می‌توان گفت: "بیمه زندگی داشتن توانایی مالی در بلند‌مدت است." یعنی این امکان وجود دارد که با دوراندیشی و ایجاد توانایی مالی، در طول بیست یا سی سال آینده از یک سری مشکلات مالی که احتمال دارد بر اثر حوادثی برای یک شخص یا خانواده وی پیش بیاید، جلوگیری ‌کرد. بیمه عمر دو جزء اصلی دارد: "شرط فوت" و "شرط حیات". همچنین در بیمه عمر با سه ریسک طرف هستیم که دو ریسک فوت و بلندمدت زندگی کردن، غیرمالی هستند.  ممکن است سوال کنید چرا زندگی بلندمدت هم خود یک ریسک است؟ فرض کنید فردی 95 سال سن دارد. آیا این فرد امکانات مالی تامین هزینه‌های زندگی را دارد؟ آیا توان حرکت کردن دارد؟

هر ساله صندوق بین‌المللی پول گزارشی از وضعیت اقتصادی کشورهای عضو این صندوق منتشر می‌کند. این گزارش بیشتر متکی برآمار و داده‌های مراکز آماری کشورهای عضو ، مصاحبه‌های تیم اعزامی کارشناسان اقتصادی صندوق بین‌المللی پول و همچنین مدل‌های اقتصادی است که با استناد به آن وضعیت اقتصادی هر کشور پیش‌بینی می‌شود. می‌توان گفت این گزارش‌ها تقریبا منصفانه و متکی بر واقعیت‌های اقتصادی و کمتر متاثر از بینش‌های غیر‌علمی در تحلیل مسایل اقتصادی است. به همین دلیل نتایج این تحلیل‌ها همیشه مورد توجه اهل اقتصاد بوده است. امسال نیز صندوق بین‌المللی پول در تاریخ ۲۷ فوریه ۲۰۱۷ گزارشی از وضعیت اقتصادی ایران منتشر کرد که نکات کلیدی و قابل توجهی در بر دارد. این گزارش حاوی اطلاعات جامعی از وضعیت اقتصادی ایران است که از منابع مختلف آماری تهیه شده و به صورت تجمیعی در اختیار عموم قرار گرفته است.

اهمیت بازار مسکن در اقتصاد کشورها چه از دید کلان و چه از نظر خرد بر کسی پوشیده نیست. از تولید ناخالص داخلی و رشد اقتصادی گرفته تا وضعیت معیشتی خانوارها، کمابیش تحت تاثیر تحولات بازار مسکن قرار دارند. سوال اساسی در ارتباط با سیاست‌گذاری این حوزه که پاسخ به آن می‌تواند معیاری برای سنجش وعده‌های مسوولین در مواجهه با بازار مسکن باشد این است که: نقش صحیح دولت در بازار مسکن چیست؟ سوال فوق به خصوص در شرایط فعلی که بازار مسکن مدت زیادی در رکود به سر برده مطرح است.

تمامی بانک‌ها، موسسه‌های اعتباری و شرکت‌های بیمه ثبت شده در بورس که سال مالی آنها از اول فروردین ۹۵ شروع می‌شود ملزم شده‌اند صورت‌های مالی خود را بر مبنای استانداردهای IFRS تهیه کنند. شرکت‌هایی که مشمول این استانداردها شده‌اند شرکت‌هایی هستند که از نظر وزن و رتبه در رده‌های بالا قرار دارند و شفافیت آنها در ارتقای نظام مالی نقش بسیار موثری دارد. با توجه به این موضوع  چند همایش‌ و نشست‌ تخصصی در مورد الزام‌ها و چگونگی اجرای این استانداردها برگزار شد. نظر مسوولان ارشد اقتصادی، نظام بانکی، بیمه، بورس و حسابرسی را در این زمینه مرور می‌کنیم.