مشخصات و الزامات چکهای صیادی
از ابتدای سال ۱۴۰۰ چکهای دارای طرح جدید صیادی منتشر و جایگزین چکهای پیشین شدند. این چکها که دارای رنگ بنفش، تاریخ اعتبار و شناسه یکتای ۱۶رقمی هستند، شامل قانون جدید چک شدند. لازمه نقد شدن این چکها، ثبت مشخصات چک در زمان صدور توسط صادرکننده و تایید آن توسط ذینفع در سامانه برخط صیاد است. با این قانون، وابستگی چک به لاشه فیزیکی از بین رفت و با پشتیبانگیری و ثبت اطلاعات در سیستم متمرکز بانک مرکزی، چکها اعتبار پیدا کردند. از سوی دیگر باتوجهبه امکان استعلام سوابق و ممنوعیتها، امکان اعتبارسنجی و نظارت دائمی فراهم شد تا افراد بدحساب یا کلاهبردار امکان صدور چک را نداشته باشند.
مشخصات ظاهری چکهای صیادی
- رنگ برگههای چک بنفش است.
- شناسه یکتای ۱۶رقمی و QRکد بر روی در سمت چپ بالای هر برگ چک چاپ شده است.
- بر روی این چکها درج شده است: "کارسازی این چک منوط به ثبت صدور، دریافت و انتقال آن در سامانه صیاد است."
الزامات چکهای صیادی
- مشخص بودن گیرنده (حقیقی یا حقوقی) و عدمامکان صدور در وجه حامل
- ثبت الزامی فرآیندهای ثبت، تایید و عودت در سامانه صیاد
- ممنوعیت صدور چک جدید برای صادرکنندگان چک برگشتی رفع سوءاثرنشده
- امکان انتقال چک در سامانه صیاد (بهجای پشتنویسی چک در حالت سنتی)
ابزارهای دسترسی به سامانه صیاد
- اینترنتبانک
- موبایلبانک و سایر برنامکهای حوزه پرداخت
- دستگاههای خودپرداز
- پیامک
- پرداختیارها
- مراجعه به شعب بانکهای عامل
- برای دریافت راهنمای کامل ثبت چک در سامانه صیاد، میتوانید QRکد را اسکن کنید.
فرآیندهای مرتبط با چک در سامانه صیاد
ثبت چک
صادرکننده چک باید پس از نوشتن اطلاعات بر روی نسخه فیزیکی چک، اطلاعات آن را در سامانه صیاد ثبت کند. این اطلاعات شامل تاریخ سررسید، مبلغ، اطلاعات هویتی ذینفع و بابت است.
استعلام و تایید دریافت چک ( توسط ذینفع)
ذینفع (دریافتکننده چک) باید اطلاعات آن را در سامانه صیاد استعلام و تایید کند. درصورت تایید، چک در وضعیت ثبت نهایی قرار میگیرد و قابلیت نقدشدن در سررسید را خواهد داشت.
انتقال چک (درصورت نیاز)
- انتقال چک به شخص ثالث، با ثبت اطلاعات انتقالدهنده و دریافتکننده در سامانه صیاد اتفاق میافتد.
استعلام وضعیت اعتباری صادرکننده چک
- امکان استعلام وضعیت اعتباری صادرکننده چک با شناسه ۱۶رقمی صیادی برگ چک در سامانه صیاد، سایت بانک مرکزی یا سامانه پیامکی ۷۰۱۷۰۱ وجود دارد.
عودت چک
- عودت چک باید در سامانه صیاد ثبت شود و پس از آن، فیزیک چک به صادرکننده تحویل داده شود.
ویژگی چکهای صیادی
- ثبت مشخصات مندرج در چک هنگام صدور برعهده صادرکننده و هنگام انتقال بر عهده دارنده چک است.
- درصورت مغایرت مندرجات روی چک با اطلاعات سامانه صیاد، بانک از پرداخت وجه چک خودداری میکند. بهدرخواست دارنده چک، گواهی عدمپرداخت صادر خواهد شد.
- چکهای ثبتنشده در سامانه صیاد مشمول الزامات و سازوکارهای قانون صدور چک نخواهند بود و درنهایت یک سند مدنی نشاندهنده طلب به شمار میآیند.
- صدور چک برای ضمانت بلامانع است، اما درصورت عدمدرج تاریخ، قابلوصول نیست.
محدودیتهای دارندگان چک برگشتی
در قانون چک، بهصورت برخط پس از ثبت غیرقابلپرداخت بودن یا کسری مبلغ چک در سامانه یکپارچه بانک مرکزی، تمام بانکها و موسسات اعتباری تا زمان رفع سوءاثر از چک برگشتی، محدودیتهای زیر را نسبت به صاحب و امضاکنندگان چک برگشتی اعمال میکنند:
- منع افتتاح هرگونه حساب و صدور کارت بانکی جدید (از جمله صدور المثنی یا تمدید تاریخ اعتبار)
- مسدود شدن وجوه تمام حسابهای متعلق به صادرکننده که نزد بانکها یا موسسات اعتباری موجود است (بهمیزان کسری مبلغ چک و بهترتیب اعلامی از سوی بانک مرکزی)
- عدمپرداخت هرگونه تسهیلات بانکی یا صدور ضمانتنامههای ارزی یا ریالی
- عدمگشایش اعتبار اسنادی ارزی یا ریالی
رفع سوءاثر از چکهای برگشتی
- تامین موجودی مبلغ چک توسط صادرکننده در حساب جاری خود و ارائه درخواست مسدودی با مراجعه به شعب بانک عهده امکانپذیر است. در این صورت بانک مبلغ مذکور را تا زمان مراجعه ذینفع چک (حداکثر بهمدت یک سال) در حساب جاری صادرکننده چک مسدود میکند.
- ارائه لاشه فیزیکی چک به بانک
- ارائه رضایتنامه رسمی به بانک (تنظیمشده در دفاتر اسناد رسمی) از دارنده چک یا نامه رسمی از شخص حقوقی دولتی یا عمومی غیردولتی دارنده چک
- ارائه حکم قضائی به بانک مبنیبر نداشتن بدهی صاحب حساب درخصوص چک
- سپری شدن مدت سه سال از تاریخ صدور گواهینامه عدمپرداخت مشروط به اینکه در خصوص چک موردنظر دعوای حقوقی یا کیفری در دادگاهها و مراجع قضایی طرح نشده باشد.