منتشرشده در نشریه شماره ۳۷ آفتاب خاورمیانه - اسفند ۱۴۰۳
نرگس لکی‌زاده
کارشناس روابط عمومی بانک خاورمیانه
«وقتی درباره تحول دیجیتال در مشاغل صحبت می‌شود، عمدتا تمرکز بحث روی مشاغلی است که از بین می‌روند یا به‌وجود می‌آیند، اما حالت دیگری نیز وجود دارد. شاید بیشترین تاثیر عصر دیجیتال در دنیای کار آنجایی باشد که مشاغل موجود را تغییر می‌دهد. کنایه جالبی این روزها در دنیای فناوری وجود دارد: هوش مصنوعی جایگزین شما نمی‌شود، بلکه فردی که از آن استفاده می‌کند جایگزین شما خواهد شد!»
کتاب مدیریت منابع انسانی با این نگاه خوشبینانه آغاز شده و یادآور می‌شود که دنیای مشاغل، در آستانه تغییراتی بنیادی است. پیش‌بینی‌ها نشان می‌دهد هوش مصنوعی تا ۲۰۲۵ جایگزین ۸۵ میلیون شغل در سراسر جهان می‌شود اما همزمان ۹۷ میلیون شغل جدید نیز ایجاد خواهد شد. با این حال، افرادی که شغل خودشان را به‌واسطه تحول فناوری از دست می‌دهند لزوما گزینه مناسبی برای مشاغل جدیدی که به وجود می‌آیند نیستند و این یکی از چالش‌های مهم آینده ماست.
منابع انسانی عصر دیجیتال
کتاب مدیریت منابع انسانی در سال 1402 توسط انتشارات آریاناقلم منتشر شده است. این کتاب در هشت فصل به‌صورت اجمالی به مباحث زیر می‌پردازد:
- چیستی و چرایی مدیریت منابع انسانی دیجیتال: مفهوم‌سازی مدیریت منابع انسانی دیجیتال
- جذب و استخدام دیجیتال: تشریح موج‌های مختلف تحول جذب و استخدام کارکنان از جنگ جهانی دوم تا امروز، دیجیتالی شدن فرآیندها و سیستم‌های آن
- جامعه‌پذیری و همسوسازی دیجیتال: دیجیتالی شدن فرآیند ورود و سازگاری نیروهای جدید به سازمان و ابزارهای این فرآیند
- مدیریت عملکرد و جبران خدمات دیجیتال: تشریح تغییرات دامنه ارزیابی عملکرد نسبت به گذشته و سیستم‌های گوناگون آن
- کاربرد هوش مصنوعی و تحلیلگری داده در مدیریت عملکرد و جبران خدمات: اهمیت چابکی سازمان، به‌کارگیری ابزارهای دیجیتال در رویکردهای جدید برای ارزیابی و پیش‌بینی عملکرد و غیره
- آموزش و توسعه دیجیتال: لزوم سرمایه‌گذاری آموزشی بر کارکنان و کاربرد هوش مصنوعی، شبکه‌های اجتماعی، واقعیت مجازی و واقعیت افزوده
- نگهداشت و خروج دیجیتال: تشریح جزئیات فرآیند نگهداشت و خروج کارکنان و کاربرد ابزارهای جدید در این فرآیند
- مدیریت منابع انسانی دیجیتال در عمل: توصیه‌های کاربردی برای پیاده‌سازی مدیریت منابع انسانی دیجیتال در سازمان‌ها
نویسندگان کتاب در هر فصل، پیشنهادهایی عملیاتی نیز ارائه می‌کنند. علاوه‌براین در انتهای هر فصل QRکدی وجود دارد که خواننده را برای دسترسی به محتوای تکمیلی به وب‌سایت نویسنده هدایت می‌کند. نقل‌قول‌هایی که در میان مباحث از صاحب‌نظرانی مانند جک ولش و نشریه هاروارد بیزینس ریویو مطرح می‌شود آموخته‌ها را به فضای بازار و کسب‌وکار پیوند می‌دهد.
از آنالوگ به دیجیتال
نکته‌ای که کتاب بر آن تاکید می‌کند، اهمیت همگام شدن افراد و فرآیندها با پیشرفت‌های فناوری و گذر از منابع انسانی سنتی و آنالوگ به منابع انسانی دیجیتال است. کتاب با نگاهی خوشبینانه، تلاش می‌کند در کنار اقناع مدیران به پذیرش ابزارها و رویکردهای جدید، به کارکنان نیز اطمینان بدهد که درصورت به‌روز بودن، می‌توانند در جهان فردا، موقعیت کاری مناسبی داشته باشند.
فارغ از تایید یا رد نگاه کتاب و خوش‌بینی آن به دوام سرمایه انسانی امروز در شرکت‌های فردا، می‌توان تایید کرد که آن دسته از متخصصانی که با این تحول اجتناب‌ناپذیر همراه نشوند، از عرصه کسب‌وکار حذف خواهند شد؛ ابزارهای جدید، می‌توانند با تسریع و خودکارسازی بسیاری از فرآیندها، با کاهش دخالت انسانی، هزینه‌ها را نیز کاهش بدهند.
این تغییرات که ممکن است در برخی موارد برای کارکنان شرکت‌ها تراژیک باشد، باید با دقت و ملاحظه شرکت‌ها در محافظت از کارکنانشان همراه شود؛ مدیران باید درحالی‌که به‌دنبال افزایش سود و درآمد هستند، برنامه‌هایی برای به‌روزرسانی کارکنان فعلی و انسانی نگه‌داشتن محیط کسب‌وکار خود داشته باشند.
«این روزها شکاف فزاینده‌ای میان نیاز سازمان‌ها و مهارت‌‌های کارکنان ایجاد شده است. مهارت‌هایی که به کارکنان آموزش داده می‌شوند متعلق به گذشته‌اند، نه امروز و فردا!»
جف وینر، مدیرعامل لینکدین
از متن کتاب مدیریت منابع انسانی دیجیتال
درباره نویسندگان
مهدی شامی زنجانی و محسنه اسدی نویسندگان این کتاب هستند. شامی زنجانی استاد هیات علمی دانشگاه تهران است. از کتاب‌های دیگر او می‌توان به "ناخدایی دیجیتال"، "قطب‌نمای بانکداری دیجیتال" و "مدیریت دانش چابک" اشاره کرد. محسنه اسدی نیز دانشجوی علوم داده و هوش مصنوعی در دانشگاه لیورپول است و در حوزه تحول دیجیتال در سازمان‌ها مقالاتی دارد.