منتشرشده در نشریه شماره ۳۳ آفتاب خاورمیانه - آذر ۱۴۰۲
در دوره پر اضطراب و نگرانی ما، یکی از ترسهای رایج این است که نتوانیم از همه فرصتها بهصورت کاملا بهینه استفاده کنیم و توان خود را هدر بدهیم. این ترس باعث میشود که وقتی با مشکلی غیرقابل پیشبینی مواجه میشویم، دچار ناراحتی و پریشانی شویم. کتاب راهنمایی برای زندگی با بررسی فلسفه " رواقیگری " از یونان و روم باستان، روشهایی را پیشنهاد میکند که به حفظ آرامش در موقعیتهای گوناگون، کمک میکنند.
فلسفه رواقیگری
در یونان باستان، فیلسوفانی به نام رواقیون (Stoics) وجود داشتند. این افراد تلاش میکردند راههایی را پیدا کنند که در عین تلاش برای بهبود شرایط زندگی، بتوانند با ناملایمتیها و سختیهای اجتنابناپذیر، کنار بیایند.
فلسفه رواقیگری طرفدار میانهروی است و آرامش و لذت بردن از زندگی را به انسان میآموزد. اگرچه قرنها از شکلگیری این فلسفه میگذرد با این حال روشهای کهن رواقیگری هنوز هم برای داشتن یک زندگی پر از آرامش در دنیای کنونی بسیار کاربردی و اثرگذار است.
رواقیگری چارچوبی برای زندگی ارائه میدهد که بر به حداکثر رساندن احساسات مثبت، به حداقل رساندن عواطف منفی و کمک به انسانها برای تقویت فضیلتهای اخلاقی تاکید دارد. رواقیون وقایع نامطلوب را به سادگی میپذیرند و آنها را بخشی اجتنابناپذیر از زندگی میدانند.
رواقیگری در قرن بیستویکم
رواقیون مردم را تعلیم میدادند تا از چیزهای خوبی که زندگی ارزانی میکند لذت ببرند، بهشرط آنکه به آنها وابسته نشوند. بهاعتقاد آنها شایسته است هر چند وقت یکبار در میانه لذت بردن از زندگی بایستیم و زمانی را صرف تامل درباره از دست دادن همان چیزی کنیم که داریم از آن لذت میبریم.
بخشی از توصیههای این فیلسوفان در مورد روابط اجتماعی است. رواقیون توصیه میکنند در انتخاب دوستان خود دقت کنیم. آنها باور دارند، از آنجا که معایب مسری و قابل انتقال هستند، افرادی را برای همراهی برگزینیم که میتوانیم چیزهای بیشتری از آنها بیاموزیم.
از سوی دیگر، رواقیون پیشنهاد میکنند در شرایطی که مجبوریم با افرادی تعامل کنیم که رفتارشان ملالآور و آزاردهنده است، به ضعفهای خودمان فکر کنیم؛ این تامل باعث میشود که در مورد نقصهای دیگران نیز همدلانهتر فکر کنیم و مدارای بیشتری با آنها داشته باشیم. بهاعتقاد آنها، دلخوری و رنجشی که ما از رفتار دیگران حس میکنیم، احساسی است که ما درون خود بهوجود آوردهایم. درنتیجه اگر افکار خودمان را کنترل کنیم، تاثیر منفی آنها در زندگی ما کمتر میشود.
کاربرد فلسفه رواقیگری در کسبوکار
رواقیگری به ما میآموزد که نگاهمان را به مشکلات تغییر دهیم و چیزهایی را که نمیتوانیم کنترل کنیم، بپذیریم. این فلسفه پیشنهاد میکند که تلاش کنیم سختیهای مسیر را بهعنوان جزئی از مسیر بپذیریم و انگیزه و امیدمان برای غلبه بر این مشکل را افزایش دهیم.
درخصوص کنترل کردن امور، رواقیون میگویند باید باور کنیم که عوامل خارج از خود را نمیتوانیم کنترل کنیم و فقط، واکنش خودمان به این عوامل تحت کنترل ماست. در دنیای کسبوکار، بسیاری از مسائل مانند اقدامات رقبا، رفتار تامینکنندگان، تمایلات مشتریان و حتی قصد بعضی از کارکنان برای ترک شرکت، از اختیار مدیر مجموعه خارجند. فلسفه رواقیگری پیشنهاد میکند در این شرایط، بهتر است روی احساسات، قضاوتها و تمایلات خودمان تمرکز کنیم؛ این تمرکز از سویی باعث کاهش رنج ما و از سوی دیگر باعث بهبود خلاقیت و تصمیمگیری ما میشود.
مولف کتاب
ویلیام برکستون ایروین (William Braxton Irvine) فیلسوف و نویسنده آمریکایی و استاد سابق دانشگاه رایت استیت اوهایو است. او تاکنون هفت کتاب تالیف کرده که برجستهترین آنها کتاب "فلسفهای برای زندگی" است.
ایروین تلاش میکند به چیزهایی که معمولا مورد توجه فیلسوفان قرار نمیگیرد، با دیدی فلسفی نگاه کند. او مخاطبان کتابها و مقالات خود را فلاسفه قرار نداده است و اعتقاد دارد که کاربرد فلسفه باید برای افرادی باشد که آگاهی کمی از اصل آن دارند و با استفاده از این دانش بتوانند در زندگی خود تغییرات بنیادینی ایجاد کنند.
ساختار کتاب
بخش اول کتاب فلسفهای برای زندگی بر علم فلسفه و تاثیر آن بر زندگی انسانها تمرکز کرده است و از پیدایش رواقیگری و رواقیون میگوید. بخش دوم کتاب اندیشههای این مکتب را در بستر روانشناختی بررسی میکند. بخش سوم کتاب به راهکارهای رواقیون برای پایان دادن به رنجهای انسان اختصاص دارد، چون بهاعتقاد آنها، بسیاری از مشکلات انسان برخاسته از هوای نفسانی و زیادهخواهی است که با کنترل این احساسات میتوان به بسیاری از رنجها پایان داد.
نویسنده در بخش آخر مکتب کهن رواقیگری را با زندگی مدرن ترکیب میکند و راهکارهایی برای یافتن آرامش در دنیای امروز ارائه میدهد. بهعقیده نویسنده، انسانها برای احساس خوشبختی و شادی در زندگی باید فلسفهای برای زندگی خود داشته باشند و از آن تبعیت کنند.