منتشرشده در نشریه شماره ۳۶ آفتاب خاورمیانه - آذر ۱۴۰۳
مریم ذوالفقار
رئیس اداره روابطعمومی بانک خاورمیانه
کارخانه کفش بلا در سال ۱۳۴۱ توسط برادران عمید حضور با خرید شرکتی که چند ماه از ثبت آن گذشته بود راهاندازی و وارد فاز تولید شد. در آن زمان کفشهای ماشینی بهدلیل قیمت مناسب مورد استقبال قرار گرفت. ازجمله محصولات گروه بلا میتوان به انواع کفشهای پلاستیکی، لاستیکی، گالش، پوتین، ورزشی، دمپایی، کفش تنیس مردانه اشاره کرد.
حسن عمید حضور در سال ۱۲۸۳ در کاشان به دنیا آمد. او پدرش را در کودکی از دست داد و در ۱۲ سالگی مادرش را متقاعد کرد برای به دست آوردن موقعیت بهتر کار به تهران برود. او با پول کمی که همراه داشت خانهای در تهران اجاره کرد و در مدت زمان کم به کار در بازار مشغول شد و بعد از مدتی بهصورت امانی از تجار بازار کالا میگرفت تا بعد از فروش پول آنها را پرداخت کند.
عمید حضور بسیار عاقبتاندیش بود، همیشه برای شرایط سخت پول پسانداز میکرد و توانست پس از مدتی مغازهای نزدیک بازار اجاره کند. او توانست بعد از چندین سال کار و تلاش، جایگاه و اعتبار خوبی در بازار تهران به دست آورد و با گسترش فعالیتش در تیمچه حاجبالدوله مغازهای خریداری کرد. او در سال ۱۳۰۵ ازدواج کرد که حاصل این ازدواج، پنج فرزند بهنامهای امیر، منصور، هاشم، محسن و اسماعیل بود.
با بهتر شدن اوضاع اقتصادی، او در سال ۱۳۱۹ به حج رفت و با آغاز جنگ جهانی و مشکلات ایجادشده در حملونقل، سفرش شش ماه طول کشید و به بیماری قلبی مبتلا شد. حسن عمید حضور در سال ۱۳۲۷ بیمار شد و مدت هشت ماه در بستر بیماری بود؛ در این مدت فرزند ارشدش، امیر، مدیریت کارها را برعهده گرفت. در دیماه همان سال و در سن ۴۶ سالگی، عمید حضور از دنیا رفت و در قم به خاک سپرده شد.
امیر، فرزند ارشد خانواده، سال ۱۳۰۷ در تهران متولد شد. او که علاقهای به تحصیل نداشت در یازده سالگی با اصرار فراوان به کار در کنار پدر مشغول شد و در خلال سالهای ۱۳۱۸ تا ۱۳۲۷ با کار در فضای بازار آشنا شد. امیر عمید حضور در مدتی که پدر در بستر بیماری بود توانست مغازهاش را اداره کند و در این سالها همراه برادرش منصور به گسترش کسبوکار پدر ادامه دادند. امیر و منصور توانستند طی ۱۰ سال، به یکی از توزیعکنندگان کفش در سطح ایران تبدیل شوند. آن دو هیچگاه فرصت ادامه تحصیل پیدا نکردند اما این شرایط را برای برادران کوچکتر خود فراهم کردند. محسن و هاشم برای ادامه تحصیل به انگلستان رفتند، اما محسن که علاقهای به ادامه تحصیل در خارج از کشور نداشت، به ایران بازگشت و در کنار برادرانش مشغول به کار شد. هاشم بعد از پایان تحصیلات به ایران برگشت و حدود ۴ سال بهعنوان کارشناس و مدیر میانی در مذاکرات و انعقاد قراردادهای اقتصادی و بازرگانی با اروپای شرقی و شوروی در وزارت اقتصاد مشغول به کار شد.
برادر دیگرشان اسماعیل تحصیلاتش را تا دکترا ادامه داد و مدتی در صندوق بینالمللی پول مشغول به کار شد. در طول این سالها محسن و هاشم علیرغم فعالیت در بخش دولتی به همکاری با برادران خود مشغول بودند. درحدود سال سی، یکی از بازاریهای سرشناس به برادران عمید حضور پیشنهاد مشارکت در فعالیتهای اقتصادی را داد. آنها بعد از سفر به مرکز تولید کفش در چکسلواکی و اروپای شرقی به واردات و توزیع کفش کارخانههای مهشید، کفش ملی و دیگر تولیدیهای کفش پرداختند.
برادران عمید حضور در سال ۱۳۴۷ در محله سرچشمه و بعد از آن گلوبندک فروشگاه خود را راهاندازی کردند و بهتدریج از سال ۱۳۴۹ فروشگاههای آنها در سطح شهر تهران و شهرستانها گسترش پیدا کرد. بلا پس از ۱۴ سال فعالیت توانست بهعنوان دومین شرکت بزرگ تولیدکننده انواع کفش ماشینی تبدیل شود. همزمان با افزایش تولید و بهبود کیفیت در اوایل دهه ۵۰، بخشی از محصولات شرکت بلا به اروپای شرقی، شوروی، افغانستان و کشورهای حوزه خلیج فارس صادر شد.
از اواسط سال ۱۳۵۶، بهدلیل کمبود نقدینگی تعدادی از کارخانههای کفش بلا تحت فشار قرار گرفتند و در اوایل سال ۱۳۵۷، تعدادی از شرکتهای گروه بلا توانایی پرداخت بدهیهای خود را نداشته و سرانجام مدیریت تمام واحدها برای ۲ سال به بانک ملی واگذار شد. در این مدت بهدلیل استفاده از اعتبارات کوتاهمدت برای فعالیتهای صنعتی و آتشسوزی در انبار کارخانه در سال ۱۳۵۶ و ناتوانی در تولید کفش بلا، شرکت با مشکل پرداخت بدهی مواجه شد.
شرکت در سال ۱۳۵۷ بهدلیل بدهی بیمهای و عدمتوان پرداخت مالیات، تحت نظارت بانکهایی که از طلبکاران عمده بودند قرار گرفت.
سرانجام امیر عمید حضور پس از ۳۵ سال فعالیت تجاری در مهر ۱۳۷۹ در سن ۷۲ سالگی در آمریکا درگذشت و شرکتهای کفش بلا، بعد از کنترل توسط دولت بهدلیل زیانده بودن تعطیل شدند.