نشریه آفتاب خاورمیانه

 

 

داستان سیدجلال سادات تهرانی از حجره‌ای کوچک در بازار تهران تا کارخانه‌هایی که هزاران کارگر در آنها مشغول به کار بودند، روایت جسارت، تلاش و دوراندیشی مردی است که نامش با صنعت و تجارت ایران گره خورده است.

 

سیدجلال سادات تهرانی فرزند ضیاءالدین، در سال ۱۲۸۲ در خانواده‌ای مذهبی در تهران به دنیا آمد. او تنها سه سال از تحصیلات ابتدایی را پشت سر گذاشت و از همان نوجوانی و از ابتدای سال 1296 در حجره‌ای کوچک به فروش لوازم خرازی و جوراب در بازار تهران مشغول شد. سادات تهرانی از 18 سالگی تا سال 1357 هر سرمایه‌ای به‌دست می‌آورد به خرید محل تجاری یا زمین اختصاص می‌داد و این آغاز راه کارآفرینی او بود که بعدها او را به یکی از چهره‌های اثرگذار در صنعت ایران تبدیل کرد.

 

سیدجلال پس از سال‌ها تلاش در زمینه فروش جوراب، گالش مردانه و زنانه، کفش ورزشی و زیپ، در سال 1302 با اولین سرمایه‌گذاری خود مغازه‌ای در بازار بزازها خریداری کرد. او در سال 1308 ازدواج کرد. این دوران نقطه عطفی در زندگی او به حساب آمد چراکه از یک تاجر بازار به‌تدریج به یک سرمایه‌گذار صنعتی تبدیل شد. حاصل این ازدواج سه فرزند پسر و سه فرزند دختر بود.

 

در آن دوران، کارت بازرگانی را برای کسانی که صاحب سرمایه یا موفقیت تجاری بودند صادر می‌کردند و سادات تهرانی در سال 1318 کارت بازرگانی خود را در حوزه خرازی و واردات انواع نخ پشم، کرک و پارچه از اتاق تجارت دریافت کرد. او بعدها متناسب با نیاز بازار کالاهایی مانند کفش، زیپ و بارانی را از خارج وارد می‌کرد. سادات تهرانی در سال 1325، "کیف یکتا" را در خیابان استانبول خرید و آن را به محل فروش کیف، کمربند و کفش اختصاص داد.

 

در سال 1329 و در 47 سالگی با تاسیس شرکت "پارس تریکو"، اولین فعالیت صنعتی خود را آغاز کرد. این شرکت با تولید و فروش بلوزهای تریکو، کشباف و لباس‌های پشمی گامی بزرگ در ارتقای صنعت پوشاک ایران برداشت. فعالیت تجاری او همزمان با فارغ‌التحصیلی سه فرزندش و ورود آنها به عرصه فعالیت اقتصادی گسترش بیشتری پیدا کرد.

 

مهم‌ترین دستاورد سادات تهرانی، تاسیس کارخانه جوراب‌بافی استارلایت برای تولید انواع جوراب‌های مردانه، زنانه، نخی، پشمی و پلاستیکی در سال ۱۳۳۷ بود. این کارخانه با استفاده از ماشین‌آلات مدرن و تکنولوژی روز توانست نه‌تنها بازار داخلی بلکه بازار خارجی را در اختیار بگیرد. در فروردین 1339، شرکت تولیدی جوراب رکن بهمنظور تولید انواع جوراب تاسیس شد و با ادغام پارس تریکو به این شرکت، نام آن به استارلایت تغییر کرد. به این ترتیب استارلایت به یکی از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان جوراب در کشور تبدیل شد.

 

در خرداد 1346، شرکت پخش جوراب با هدف تاسیس فروشگاه برای عرضه مستقیم جوراب تاسیس شد. این شرکت تا سال 1357 در تهران فروشگاه‌های بسیاری برای توزیع جوراب استارلایت تاسیس کرد.

پسران سادات تهرانی در خلال این سال‌ها نقش موثری در رونق کسب‌و‌کار خانواده برعهده داشتند. رکن‌الدین متولد 1310 و فرزند ارشد خانواده بود که دکترای اقتصاد از آمریکا داشت و از سال 1342 تا سال 1347 معاون بازرگانی وزارت اقتصاد بود. او از سال 1347 تا 1357 در فعالیت‌های اقتصادی خانواده مشارکت داشت و همزمان به‌عنوان استاد در دانشگاه تهران مشغول به تدریس بود.

 

با پیروزی انقلاب 1357، بسیاری از اموال و شرکت‌های خانواده سادات تهرانی مصادره شد. سیدجلال پس از سال‌ها پیگیری برای بازپس‌گیری اموال از‌دست‌رفته تنها توانست خانه و مقداری از دارایی‌ها را به دست آورد.

 

سیدجلال سادات تهرانی سرانجام در سال 1372 در تهران درگذشت. میراث افسانه‌ای او که نشان‌دهنده سرمایه‌گذاری هوشمندانه و کوشش خستگی‌ناپذیر او در طول پنج دهه بود در سال 1358 در کشور به پایان رسید، اما نام او همچنان به‌عنوان پیشگام صنعت جوراب و تجارت نوین در ایران باقی مانده است.