در حالی پیش از این بانکها برای عملیاتی شدن کاهش نرخ سود بانکی چهار شرط را تعیین و اعلام کرده بودند که رمزگشایی رییس جمهور از بسته جدید اقتصادی دولت حاکی از پذیرفته شدن اجرای این شرایط برای بهبود وضعیت بانکها در جهت حرکت در مسیر رونق دهی به تولید و در نهایت انطباق سود با اوضاع اقتصادی کشور بود.
رییس جمهور که سه شنبه شب از طریق رسانه ملی با مردم گفتوگو کرد در تشریح کلیات بسته جدید اقتصادی برای خروج از رکود، به مانند سایر مباحث اقتصادی خود باز هم بانکها را به طور ویژه مورد توجه قرار داد.
محور اصلی اظهارات اخیر رییس جمهور در رابطه با بانکها به تامین مالی آنها و حرکت به سمت کاهش نرخ سود اختصاص داشت. در حالی بعد از کاهش نرخ سود بانکی در اردیبهشت ماه امسال بار دیگر این موضوع در صدر برنامههای بانکی قرار گرفته و آنطور که مقامات اقتصادی اعلام کردهاند در اولین جلسه شورای پول و اعتبار مورد بررسی قرار خواهد گرفت که روحانی نیز ضمن تاکید بر این موضوع به منظور تامین سرمایه در گردش واحد های تولیدی از ایجاد راهکارهایی برای کاهش هزینه بانکها، افزایش منابع و در نهایت عملیاتی شدن کاهش نرخ سود خبر داد.
همسویی برنامه جدید اقتصادی با درخواست بانکها
افزایش منابع بانکها به ویژه از محل کاهش نرخ سپرده قانونی، کاهش هزینه بانکها، ساماندهی بازار بین بانکی و همچنین ساماندهی موسسات غیرمجاز عوامل مهم بهبود وضغیت بانکها از نگاه رییس جمهور بود و وی اعلام کرد که در بسته جدید اقتصادی مورد توجه قرار گرفته است.
روحانی با اشاره به کمبود منابع بانکها برای تسهیلات دهی به تولید با اعلام اینکه دولت در برنامه خود قصد اجرای سیاستهایی برای رفع این مشکلات را دارد گفت که به گونهای عمل خواهد شد که بانکهای منضبط هزینه کمتری پرداخت کرده و بتوانند تسهیلات ارزان تر در اختیار متقاضی قرار دهند.
موضوع دیگر مورد اشاره روحانی به افزایش منابع بانکها بود که البته در این رابطه بر کاهش سپرده قانونی تاکید شد. این خبر خوشی برای بانکها و حتی وزیر صنعت، معدن و تجارت بود که بارها در خواست کرده بودند با کاهش نرخ سپرده قانونی بانکها، تا حدی از منابع قفل شده آنها در بانک مرکزی آزاد شده و با افزایش منابع بانکی به حوزه تسهیلات دهی وارد شود.
آنطور که رییس جمهور اعلام کرد با اجرایی شدن بسته جدید اقتصادی دولت ، میزان ذخیره قانونی بانکها که در حال حاضر حدود 13 درصد است به 10 درصد کاهش خواهد یافت. با این توضیح که برای این کاهش شرط نیز تعیین شده و بانکهایی که عملکرد مناسبی داشته و منضبط کار می کنند مشمول این سیاست خواهند شد.
روحانی با اعتقاد به اینکه در صورت کاهش هزینه بانکها، سود تسهیلات نیز در مسیر کاهشی قرار می گیرد این گونه توضیح داد که وجود تورم 15 درصدی فعلی، سود تسهیلات خیلی بالاست که باید آن را کاهش داد. اگر هزینه بانکها کاهش پیدا کند میتوانند سود تسهیلات را کاهش دهند و این یک قدم برای تولیدکنندگان است.
موسسات مالی و اعتباری غیر مجاز نیز مورد اشاره روحانی قرار گرفت و تاکید شد که برای اصلاح نظام بانکی باید بانک مرکزی با اهرمهای خود برخی موسسات و صندوقهای مالی که انضباط لازم را ندارند به نظم بکشاند.
رییس جمهور از ساماندهی بازار بین بانکی نیز سخن گفت و اظهار کرد: گاهی اوقات بانکی از بانک دیگر تسهیلاتی میگیرد که نرخ سود آن در عمل تا 29 درصد می رسد که به ضرر تولید کنندگان است از این رو ما بانک مرکزی را وارد عمل کردیم که نتیجه مناسبی هم داشته و توانسته این نرخ سود را به 26 درصد کاهش دهد.
حرف بانکها عملیاتی شد
اظهارات رییس جمهور هر چند که کلی بود ولی حاوی خبرهای تازه و خوشایندی برای بانکها بود آنهم در شرایطی که چندی پیش خواسته بودند تا بانک مرکزی در جهت حل برخی موارد تصمیم گیری کند. این در حالی است که همتی-رییس شورای هماهنگی بانکها- در آستانه کاهش سود بانکی در اردیبهشت ماه امسال با توجه به عدم رعایت نرخ های مصوب قبلی به دلیل فراهم نبودن شرایط کاهش نرخ سود از الزاماتی برای این موضوع سخن گفته و چهار شرط را اعلام کرده بود.
افزایش منابع بانکها خاصه از محل کاهش سپرده قانونی، ساماندهی بازار بین بانکی، ساماندهی موسسات غیر مجاز و همچنین کاهش هزینه بانکها به ویژه از طریق کاهش نرخ اضافه برداشت شروط مورد توجه همتی بود. مواردی که گرچه در ان زمان با واکنش چندان مناسبی همراه نشد ولی در سخنان رییس جمهور بر این موارد یعنی کاهش سپرده قانونی برای افزایش منابع بانکها، بازار بین بانکی، ساماندهی موسسات غیر مجاز و همچنین کاهش هزینه بانکها تاکید شد و روحانی رسما این شرایط را پذیرفته و برای اجرای آن به منظور ایجاد اصلاحاتی در نظام بانکی و تسهیلات دهی در جهت رونق تولید و خروج از رکود تاکید کرده است.
۲۰ نکته کلیدی این اظهارات به شرح جدول ذیل است:
۱. برای نیمه دوم امسال یک سیاستهای کوتاه مدت را تدوین کردیم. البته این سیاستها ۳۰ بند دارد که مسئولان و تیم اقتصادی در هفته آینده در مصاحبه برای مردم توضیح خواهند داد. تقریباً ۳ ماهه اول را پشت سر گذراندیم و احساس کردیم به تحول در رونق نیاز داریم و از همان وقت من به تیم اقتصادی دستور دادم که در این زمینه کار و مطالعه کنند و یک بستهای را آماده کنند. البته یک سیاست جدیدی نیست که بخواهد آن سیاستها را کنار بزند. ما در دوران گذار هستیم. توافق انجام شده، مراحل قانونی توافق در حال نهایی شدن بوده و بعد از آن اجرایی خواهد شد، تحریم برداشته میشود و آثار برداشتن تحریم هم ما در اقتصادمان خواهیم دید که در حال حاضر نیاز به یک بستهای داریم تا رونق را سرعت ببخشد، یعنی تسریع در رونق اقتصاد بوجود بیاید.
۲. بورس مشکلاتی دارد و باید مشکلات را حل و فصل کنیم، البته همه بورس دست دولت نیست، اصلاً کلاً در اختیار دولت نیست اما دولت میتواند به بورس کمک کند و این کمک را خواهد کرد. آینده بورس، آینده خوبی خواهد بود، البته امسال فراز و نشیب زیاد و مشکلاتی داشته است ولی ما باید از این فضا عبور کنیم و برای شرایط امروز و ماههای آینده یک اقداماتی انجام دهیم، دو تا مشکل اساسی پیش رو بود و در این ماهها زیاد گزارش میشد.
۳. در بسته سیاستی جدید اقتصادی به بانک مرکزی اجازه میدهیم بانکهایی را که خوب کار کردند و انضباط درستی دارند، تشویق کرده و میزان دریافت ذخیره قانونی از بانکها را از ۱۳ درصد به ۱۰ درصد کاهش دهد و این خیلی مهم بوده و به عبارتی، بانک مرکزی با سیاستهای اعتباری، دست بانکهای منضبط را بازتر خواهد کرد.
۴. سود بانکی باید از کاهش تورم تبعیت کند ولی با توجه به کاهش تورم در کشور هنوز این اتفاق نیافتاده است. اگر بر فرض تورم ما ۱۵ درصد باشد، اما سود تسهیلات خیلی بالاست و سود بانکهایی که به بخشهای تولیدی تسهیلات ارائه میدهند را باید کاهش دهیم؛ اگر هزینه بانکها کاهش پیدا کند، اینها میتوانند سود تسهیلات را پایین بیاورند و این برای تولیدکنندگان یک قدم بزرگ است.
۵. بانک مرکزی نسبت به تشویق برخی از بانکها در زمینه یک ذخیره قانونی دستش باز شده به شرطی که هفته به هفته شرایط تورمی کشور را رصد بکند. از دی ماه تاکنون به طور متوسط تورم ماهانه در کشور ۰.۵ درصد است و ما این اجازه را دادیم بانک مرکزی بر این مبنا که این میزان تا ۷، ۸ و ۹ دهم درصد باشد، حرکت کند.
۶. براساس بسته جدید، می خواهیم دستاوردهای مهار تورم را حفظ کنیم و در کنار آن، با رکود مبارزه کرده و رونق را تسریع ببخشیم.
۷. بانکها از یکدیگر وامهای کوتاهمدت دریافت میکنند. تاکنون اگر بانکی از بانک دیگر تسهیلاتی را دریافت میکرد، نرخ سودش حدود ۲۹ بود اما از زمانی که بانک مرکزی وارد عمل شده، نرخ سود به ۲۶ درصد رسیده است.
۸. ما باید تقاضا را تحریک کنیم، یعنی شرایطی را بوجود بیاوریم که مردم مشکلاتشان برای خرید برطرف شود.
۹. ۷ هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان برای طرحهای عمرانی زودبازده و بخشهای تولیدی طی هفته های آینده اختصاص می یابد و همچنین در زمینه یارانه در بعضی از بخشهای تولیدی داریم اعمال میکنیم. بیشتر برای صادرات غیرنفتی این کار را میکنیم، چون اگر میخواهیم انبارها خالی شود، باید صادرات را تسهیل کنیم.
۱۰. برای تحریک تقاضا، یک راهش خرید داخلی است. مردمی که می خواهند کالاهای با دوام خریداری کنند، همچنین جوانهایی که میخواهند تازه ازدواج کنند، جهیزیهای تهیه کنند، برای این کالاها ما دنبال این هستیم که تسهیلاتی در اختیار مردم قرار دهیم. ۲۰ درصد منابع جدیدی که داریم بهوجود میآوریم تا به این مساله اختصاص دهیم تا مردم بتوانند اجناسی که میخواهند خریداری کنند. بانکها به آنها تسهیلات بدهند. یک شرایط ویژهای برقرار میکنیم از جمله اینکه اقساط آن طولانی میشود برای اینکه باری بر دوش مردم نباشد.
۱۱. جزئیات بسته جدید اقتصادی که هفته آینده اعلام میشود، در قسمت اولش بانک مرکزی بلافاصله میتواند عمل کند، یعنی به بانکهای خوش حساب به آنهایی که میتواند مشوق بدهد به آنها اعلام کند. البته چارچوبی هم مقرر شده که این منابع جدید کجاها مصرف شود. این قدم اول بلافاصله میتواند انجام بگیرد. در زمینه تسهیلاتی که به مردم باید داده شود، ممکن است برای تدوین آئیننامههایش یکی دو هفته زمان ببرد، آن هم اجرایی و عملیاتی میشود. آن ۷.۵ هزار میلیارد تومان هم در هفته آینده و تا پایان هفته میتواند به خزانه واریز شود، بنابراین یک حرکتی ظرف سه هفته آینده در بخش تولید احساس میشود و این تحرک میتواند یک رونق جدیدی به بخش تولید ما بدهد.
۱۲. پولهایی که در خارج داریم و آزاد میشود، عمدتاً پولهای بانک مرکزی است و این پول ها قبلا ریالش خرج شده است. البته یک بخشی از آن هم مربوط به خزانه میشود.
۱۳. برخی نسبت به سرمایهگذاریهای خارجی و ورود کمپانیهای خارجی تذکر میدهند و ما این تذکر را به جان میخریم و کاملاً درست است.
۱۴. دولت سیاستهای رفاهی، سلامت، بیمه و تامین امنیت غذایی را تداوم خواهد داد، اظهار داشت: تأکید میکنم دولت به همه این سیاستها پایبند است و آنها را ادامه میدهد.
۱۵. اگر امروز در اقتصاد به درستی حرکت کنیم، تحریمها قابل بازگشت نخواهد بود. باید همان طور که مقام معظم رهبری فرمودند، اقتصاد مقاومتی را به درستی اجرا کرده و دشمن را مأیوس کنیم؛ یعنی کار ما در اقتصاد باید آنچنان بازدارنده باشد تا طرف مقابل احساس کند که تحریم تأثیر گذار نیست.
۱۶. روند پایه پولی تحت کنترل است. اینکه دولت توانست تورم را کاهش دهد، عمدتاً به خاطر انضباط مالی و پولی است که من روی این انضباط حساس بوده و بانک مرکزی نیز از این موضوع به خوبی آگاه است که با چه حساسیتی انضباط را دنبال میکنم.
۱۷. قفل بدهی های باقیمانده از قبل به پیمانکاران با اوراق مشارکت، صکوک و برخی اقدامات عملیاتی باز خواهد شد. هم با اوراق مشارکت و هم با صکوک که برای اولین بار در دولت انجام میشود که البته نهایی نشده و در هفتههای آینده اجرا میشود، دولت بدهی خود را به پیمانکاران پرداخت میکند. پیمانکار میتواند آن را به بانک بدهد و بدهی او نسبت به بانک تسویه شود و بانک میتواند اوراق را در اختیار بانک مرکزی قرار دهد.
۱۸. راه نفوذ ناپذیری کشور در برابر قدرتهای بزرگ رسیدن به قدرت و اقتدار است و ما باید شرایطی را ایجاد کنیم که در آن امنیت کافی اقتصادی و تسهیلات لازم باشد.
۱۹. استفاده ما از رشد اقتصادی بسیار کم است و در این شرایط معنایش این نیست که دروازهها باز میشود شرکتهای دانشبنیان ما تعطیل شود و فناوری را فقط از خارج وارد کنیم بلکه این فناوریها برای این است که به شرکتهای دانش بنیان رشد داده شود و آنها بتوانند سرعت بیشتری در تحرکات علمی پیدا کنند.
۲۰. پیام من به ملت ایران این است که باید همه آماده شویم برای یک جهش در تولید، جهشی در رشد اقتصادی و در شکوفایی اقتصادی، بخاطر شرایط جدیدی که پیش روی ما است. این نه به خاطر این است که صرفا تحریم برداشته میشود، این یک بخش موضوع است، و نه به خاطر اینکه اقتصاد مقاومتی اجرا و پیاده میشود، بلکه به خاطر امیدی است که ملت ایران دارد.
منبع: خبرگزاری صدا و سیما