مریم ذوالفقاررئیس اداره روابط عمومی - بانک خاورمیانهاقلیت ارمنیتبار ایران، بهعنوان بخشی جداییناپذیر از پیکره فرهنگی و اقتصادی کشورمان، از دیرباز نقشآفرینان برجستهای در بنیانگذاری و توسعه برخی از صنایع مهم و نوپا بودهاند. ارمنیتباران نهتنها در عرصههای هنری و فرهنگی (مانند معماری، موسیقی و نقاشی) درخشیدهاند، بلکه پیشگام ورود و گسترش برخی فناوریها و مشاغل مدرن در ایران شدند؛ صنعت چاپ با افتتاح اولین چاپخانههای مدرن در ایران توسط ارمنیها متحول شد، بسیاری از نخستین کارگاهها و کارخانههای ماشینآلات توسط صنعتگران ارمنیتبار راهاندازی شد و حتی در عرصه اجتماعی و تجاری، کافههای نوین، با مدیریت ارمنیتبارها رونق گرفته و به کانونهای روشنفکری بدل شدند. در میان این چهرههای گوناگون و تاثیرگذار، لئون آهارونیان بهعنوان یکی از کارآفرینان پیشرو و چندوجهی در حوزههای حملونقل، غذایی و فرهنگی، جایگاهی ویژه دارد که در این یادداشت به گوشههایی از زندگی او میپردازیم.
آهارونیان از برجستهترین کارآفرینان ایرانی ارمنیتبار بود که با بیش از شش دهه فعالیت در توسعه اقتصادی و اجتماعی ایران نقش ایفا کرد. او بنیانگذار شرکت فرآوردههای گوشتی آندره و مدیرعامل شرکت حملونقل ستی (Sati) بود. آهارونیان در کنار فعالیتهای بازرگانی، نقش مهمی در گسترش روابط فرهنگی و اقتصادی بین ارامنه و دیگر اقوام ایرانی ایفا کرد.
او در 26 آبان 1309 در شهرستان هفتوان از توابع شهرستان سلماس در آذربایجان غربی در خانوادهای اهل صنعت به دنیا آمد. مادرش مدرک لیسانس از تفلیس داشت و پدرش دیپلمه و حسابدار بود. در سال 1316 خانواده آهارونیان به تهران مهاجرت کردند. همزمان با بسته شدن مدارس ارامنه بهدستور رضاشاه، لئون با چالشهای زبانی مواجه شد و تحصیلات ابتدایی و متوسطه را در دبیرستان البرز و تمدن به پایان رساند. در سال 1331، لئون در رشته مهندسی شیمی در هنرسرای عالی (دانشگاه امیرکبیر) قبول شد و در سال 1334 فارغ التحصیل شد. او دوره کارورزی خود را در کارخانه قند شازند کرج گذراند.
آهارونیان در 15 اردیبهشت 1335 در آزمایشگاه خاکشناسی وزارت کشاورزی استخدام شد. این آزمایشگاه با همکاری سازمان خواروبار جهانی (فائو) تاسیس شده بود. او در سال 1336 بهعنوان معاون این اداره انتخاب شد. در سال 1339 با بورسیه سازمان خواروبار جهانی (فائو) بهمدت یک سال به مرکز فائو در رم و پس از چند روز به هلند رفت و در مرکز پژوهش کشاورزی در شهر واخنینگن (Wageningen) به ادامه تحصیل مشغول شد. در سال 1347 و بعد از 12 سال کار از بخش دولتی استعفا داد و بهصورت تماموقت به شرکت حملونقل بینالمللی "ستی" ملحق شد که در آن زمان این شرکت با شش کارمند فعالیت داشت.
با مدیریت لئون شرکت ستی به یکی از بزرگترین شرکتهای حملونقل بینالمللی ایران تبدیل شد و در حمل بارهای سنگین برای پروژههای نیروگاهی و پالایشگاهی تخصص پیدا کرد. در کنار فعالیتهای حملونقل، لئون بههمراه برادرش شرکت فرآوردههای گوشتی آندره (مانند سوسیس، کالباس و فرآوردههای پروتئینی) را تاسیس کرد. این شرکت با تولید محصولات باکیفیت به یکی از برندهای معتبر در صنعت غذایی ایران تبدیل شد.
آهارونیان تنها یک فعال اقتصادی نبود و در زمینههای فرهنگی و اجتماعی نیز فعالیتهای گستردهای داشت؛ سندیکای شرکتهای بینالمللی حملونقل با حضور 55 شرکت در اتاق بازرگانی انتخاباتی برگزار کرد و لئون با کسب ۲۵ رای از ۵۴ رای به ریاست سندیکا انتخاب شد تا از سال 1359 تا 1364 ریاست سندیکا را برعهده داشته و نقش مهمی در توسعه روابط تجاری بین دو کشور ایفا کند.
برقراری اولین خط هوایی بین ایروان و ارمنستان در بهمنماه 1369، برگزاری 8 نمایشگاه ایرانی در ارمنستان، تنها بخشی از فعالیتهای آهارونیان بود. او در 23 آذر 1372، ریاست اتاق بازرگانی ایروان و ارمنستان را برعهده گرفت. در سومین دوره جایزه امینالضرب، لئون آهارونیان بهپاس شش دهه تلاش و کارآفرینی این نشان را از اتاق بازرگانی تهران دریافت کرد. او تا پایان عمر هر روز راس ساعت 9:30 در شرکت حضور مییافت و همچنان در امور شرکت نقش فعال داشت. آهارونیان سرانجام در 6 شهریور 1399 در سن 90 سالگی درگذشت.
لئون آهارونیان مدیری مقتدر اما مهربان بود. کارمندان و همکارانش از او بهعنوان فردی یاد میکنند که همواره در کنار تیمش بود، در تصمیمگیریها مشارکت جمعی را ترجیح میداد و بر اصول انسانی در کار تاکید داشت. سادگی در زندگی شخصی، عدموابستگی به تجمل و روحیه خدمتگزاری از خصوصیات برجسته او بود.
لئون آهارونیان نمونه بارز کارآفرینی متعهد و مسئولیتپذیر بود که با حدود نیمقرن تلاش و پشتکار در زمینه حملونقل و وسایل سنگین نقش مهمی در توسعه اقتصادی و اجتماعی ایران ایفا کرد. او با تاسیس شرکتهای موفق، ایجاد اشتغال و فعالیتهای فرهنگی، میراثی ماندگار از خود برجای گذاشت.