نشریه آفتاب خاورمیانه

مدیران لیمن ‌برادرز نتوانستند ریسک‌های مرتبط با سرمایه‌گذاری‌های خود را کنترل کنند و از ابزارهای مالی پیچیده‌ای استفاده می‌کردند که درک کاملی از میزان ریسک آنها نداشتند. با تشدید بحران مالی، این بانک با مشکل کمبود نقدینگی نیز مواجه شد. درنهایت لیمن‌برادرز نتوانست سرمایه‌گذاران را متقاعد کند که می‌تواند نقدینگی لازم را تامین کند و این باعث شد که سرمایه‌گذاران به‌سرعت از این بانک خارج شوند.

درس نخست این شکست بزرگ، لزوم توجه به مدیریت ریسک، به‌خصوص در بازارهای مالی است. اگرچه سرمایه‌گذاری پرخطر می‌تواند در مدت زمان کوتاه سود زیادی به‌همراه داشته باشد، اما همواره باید با سیاست‌گذاری مشخص و نظارت دقیق، همراه شوند تا از فروپاشی ناگهانی جلوگیری شود. تیموتی گایتنر  که در زمان بحران مالی ۲۰۰۸ رئیس فدرال رزرو بود و نقش کلیدی در مدیریت بحران مالی داشت، درباره شکست لیمن برادرز گفت: «لیمن‌برادرز خود را در موقعیتی قرار داده بود که دیگر امکان نجات آن وجود نداشت. مشکل این بود که آنها ریسک‌های خود را به‌درستی مدیریت نکرده بودند و درنهایت ترازنامه آنها پر از دارایی‌هایی شد که ارزش خود را از دست داده بودند.»

سی‌یرز؛ بی‌توجهی به انتظارات مشتریان

سی‌یرز (Sears)، یکی از قدیمی‌ترین و مشهورترین فروشگاه‌های زنجیره‌ای در ایالات متحده آمریکا بود که با بیش از یک قرن فعالیت، یکی از موفق‌ترین فروشگاه‌های خرده‌فروشی در آمریکا به‌شمار می‌رفت. این شرکت که در سال ۱۸۹۳ تاسیس شد، در زمان خود به یک نماد موفقیت در صنعت خرده‌فروشی تبدیل شد. سی‌یرز، بزرگ‌ترین خرده‌فروش ایالات متحده آمریکا تا دهه ۱۹۸۰ بود که با ارائه کاتالوگ و نمونه محصولات به میلیون‌ها خانواده آمریکایی، موفق شد دسترسی آنان را به طیف گسترده‌ای از کالاها، از لباس تا ابزارهای خانگی (به‌ویژه در مناطق کمتر‌برخوردار و  روستائیان) را فراهم کند. این روش، انقلابی در صنعت خرده‌فروشی ایجاد کرد و به این فروشگاه این امکان را داد که در دوران قبل از گسترش فروشگاه‌های زنجیره‌ای، به مشتریان سراسر این کشور خدمت ارائه کند. چنین به‌نظر می‌رسید که پس از این موفقیت‌ها، فروشگاه‌های زنجیره‌ای این شرکت بتوانند آوازه خود را در این صنعت جاودانه کنند و همانند گذشته، یکه‌تاز این عرصه باشند. با این حال، در نهایت این غول خرده‌فروشی دچار زوال شد و در سال ۲۰۱۸ اعلام ورشکستگی کرد.

یکی از بزرگ‌ترین دلایل شکست سی‌یرز، عدم‌انطباق با فروشگاه‌های آنلاین و تحول دیجیتال بود. در حالی‌که شرکت‌هایی مانند آمازون و والمارت به‌سرعت از فضای آنلاین بهره‌برداری کرده و مدل کسب‌وکار خود را دیجیتالی کردند، این شرکت همچنان بر مدل سنتی خرده‌فروشی مبتنی‌بر فروشگاه‌های فیزیکی متکی ماند.

مدیران این شرکت برای جبران زیان‌های جدید به‌جای تغییر رویکردها و راهبردهای خود، بیشتر بر استراتژی‌های مالی و کاهش هزینه‌ها تمرکز داشتند. این اقدامات در حالی بود که بیشترین کاهش هزینه‌ها، معطوف به سرمایه‌گذاری‌های لازم برای نوآوری و بهبود تجربه مشتریان بودند. این راهبردها باعث تضعیف برند و کاهش جذابیت فروشگاه‌های سی‌یرز شدند. در سال‌های آخر، سی‌یرز سرمایه‌گذاری در فروشگاه‌ها و زیرساخت‌های خود را به‌طور قابل توجهی کاهش داد. بسیاری از فروشگاه‌های این شرکت که در گذشته نماد مهمی در خرده‌فروشی بودند، به فروشگاه‌هایی فرسوده تبدیل شدند. تجربه خرید مشتریان در این فروشگاه‌ها نیز به‌مرور دچار مشکل شد. مشتریان گزارش می‌دادند که فروشگاه‌ها به مرور زمان، بی‌روح شده و ارائه خدمات آنان ضعیف‌تر از قبل شده‌ است. این اتفاق درحالی رخ داد که رقبای حاضر در این بازار، مانند آمازون، تجربه‌های خرید بهتری از طریق نوآوری‌های دیجیتالی و تسهیلات بهتر به مشتریان ارائه دادند.

این شرکت پرسابقه در ادامه مسیر ناکامی و تصمیم‌گیری‌های نادرست، در سال ۲۰۰۵ با کی‌مارت (Kmart) ادغام شد تا قدرت رقابتی خود را افزایش دهد. اما این ادغام نه‌تنها موفق نبود بلکه به ‌جای تقویت موقعیت سی‌یرز، مشکلات مالی هر دو شرکت را نیز تشدید کرد. سی‌یرز به‌دلیل تمرکز بر تخفیفات سنگین، بدون توجه به ارزش افزوده واقعی، در نهایت نتوانست مشتریان وفادار خود را حفظ کند.

پاناسونیک؛ غفلت از رقبا

پاناسونیک یکی از بزرگ‌ترین و مشهورترین تولیدکنندگان الکترونیکی جهان بوده که در بسیاری از زمینه‌ها از جمله تولید محصولات خانگی، لوازم الکترونیکی و سیستم‌های صنعتی به موفقیت‌های بزرگی دست یافته است. با این حال، یکی از بخش‌های این شرکت که در دهه‌های اخیر با شکست مواجه شد، خط تولید تلویزیون‌های پاناسونیک بود. پاناسونیک که زمانی به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان تلویزیون‌های پلاسما در جهان شناخته می‌شد، نتوانست در برابر تغییرات سریع بازار و فناوری‌های جدید به‌خوبی عمل کند و در نهایت ناچار شد خط تولید این تلویزیون‌ها را متوقف کند.

تلویزیون‌های پلاسما در اوایل دهه ۲۰۰۰ میلادی، یک فناوری پیشرفته و محبوب برای مشتریانی بود که به کیفیت تصویر بالا و تجربه سینمایی در خانه اهمیت می‌دادند. اما با گذشت زمان، فناوری تلویزیون‌های ال‌سی‌دی(LCD) و ال‌ای‌دی(LED) به‌سرعت پیشرفت کردند و بسیاری از مزایای تلویزیون‌های پلاسما را تحت‌الشعاع قرار دادند. این نسل جدید تلویزیون به‌دلیل مصرف انرژی کمتر، روشنایی بیشتر، قیمت پایین‌تر و تنوع گسترده‌تر، به‌سرعت در بازار محبوب شدند. این در شرایطی بود که پاناسونیک با سرمایه‌گذاری سنگین در فناوری پلاسما، برای تغییر به سمت فناوری‌های جدید آماده نبود. با رشد آگاهی مصرف‌کنندگان نسبت به مسائل زیست‌محیطی و افزایش هزینه‌های انرژی، تقاضا برای تلویزیون‌هایی با مصرف کمتر انرژی، بیشتر شد. در چنین شرایطی، ورق برخلاف میل و سرمایه‌گذاری پاناسونیک برگشت و این برند را با مشکلات جدی مواجه کرد.

سونی، سامسونگ و ال‌جی، به‌عنوان سه رقیب اصلی پاناسونیک در بازار تلویزیون، سرمایه‌گذاری اصلی خود را به بخش تحقیق و توسعه اختصاص دادند و به‌سرعت فناوری‌های جدیدی مانند تلویزیون‌های اولد (OLED) را معرفی کردند. درنهایت، باتوجه به تقاضای کم برای تلویزیون‌های پلاسما، پاناسونیک مجبور شد در سال ۲۰۱۳ تولید این محصول خود را متوقف کند. البته پاناسونیک در سال‌های آخر تلاش کرد که به‌سمت تولید تلویزیون‌های ال‌سی‌دی و ال‌ای‌دی حرکت کند، اما تا آن زمان بازار به‌طور کامل تحت سلطه رقبا قرار گرفته بود.