نشریه آفتاب خاورمیانه

مریم ذوالفقار
ريیس اداره روابط‌عمومی بانک خاورمیانه

محسن آزمایش (اشتهاردیان) در سال 1304 در خانواده ای روحانی در تهران به دنیا آمد. به دلیل شرایط نامناسب اقتصادی خانواده و همچنین از دست دادن پدر در سن نوجوانی، محسن تا چهارم ابتدایی درس خواند و مجبور شد درس را رها کند و از 11 سالگی به شاگردی در آهنگری مشغول شد. بعد از چهار سال شاگردی و کار شبانه روزی در سال 1318 توانست با 140 تومان پس انداز مغازه کوچکی در خیابان عین الدوله بخرد.
او با 7 سال تجربه و تخصص که در کار آهنگری کسب کرده بود توانست در کارگاه خود به ساخت در و پنجره بپرازد و سرمایه‌اش را افزایش دهد و در این مدت توانست اعتماد سایرین را نیز به خود جلب کند و به تدریج سرمایه خود را افزایش دهد.
در سال 1321 در حالی که تنها 17 سال داشت با یکی از آشنایان ازدواج کرد که از این ازدواج صاحب فرزندی نشد. او در سال 1329 تصمیم به تغییر نام خانوادگی خود گرفت و نام خانوادگی "آزمایش " را برای خود انتخاب کرد.
محسن علاقه زیادی به تشکیل خانواده داشت اما نتوانست از همسر اولش صاحب فرزند شود پس در سال 1337 به پیشنهاد همسرش دوباره ازدواج کرد و ثمره این ازدواج یک پسر به نام امیر مسعود و سه دختر به نام‌های مژگان، نادی و نازنین شد.
در ابتدای سال 1330، لوله کشی شهر تهران در دستور کار شهرداری قرار گرفت و بیشتر کارها در لوله کشی مانند کندن کوچه‌ها، انشعابات آب، ساخت لوله آب، تاسیسات انبار و غیره از طریق مناقصه به پیمانکاران خصوصی واگذار می‌شد. محسن آزمایش  
در برخی از این مناقصه‌ها شرکت کرد و اجرای بعضی از آن‌ها را برعهده گرفت و توانست به موفقیت‌هایی در این زمینه دست پیدا کند.
آزمایش در اواسط دهه 30، در شرق تهران کارگاه کوچکی راه اندازی کرد و به ساخت صندلی، مبل و آبکاری فلزات مشغول شد. متاسفانه در سال 1336، کارگاهش آتش گرفت و بخش وسیعی از سرمایه‌اش در این حادثه از بین رفت. بعد از این آتش سوزی، در اسفند سال 1337 زمینی در منطقه تهران نو خرید و کارخانه خود را با نام آزمایش تاسیس کرد.
شرکت آزمایش در سال 1344 به بهره برداری رسید و با سرمایه اولیه 30 میلیون ریال آغاز به کار کرد و با گسترش آن در سال 1347 به 200 میلیون ریال رسید و بعد از چند سال زمینی به مساحت 185 هزار متر در کیلومتر 10 جاده آبعلی خرید و با افزودن آن به فضای قبلی کارخانه‌ای در این مکان تاسیس کرد که در آن انواع یخچال، کولر، آب گرم کن، تختخواب فلزی، بخاری و اجاق گاز تولید می‌کرد و به تدریج شعبه هایی در ساوه و مرودشت راه اندازی کرد و توانست در شهر صنعتی ساوه شرکت فابیست را  در ابتدای دهه 50 با هدف تولید پنل‌های پیش ساخته راه اندازی کند.
محسن پس از به دست آوردن درصد بالایی از بازار ایران به دلیل کیفیت بالای کالاهای تولیدی توانست در سال‌های دهه 40 بازار کشورهای همسایه از جمله حدود سی در صد از بازار افغانستان را نیز در اختیار بگیرد.
آزمایش در سال 1348 یعنی زمانی که استفاده از تلویزیون در بین خانواده‌های ایرانی رایج شده بود تلویزیون‌های 23 اینچی را به محصولات قبلی خود اضافه و روانه بازار کرد اما طرح او موفقیت آمیز نبود و نتوانست جایگاهی را  به دست آورد.
در سال 1358 کارخانه‌های آزمایش مشمول بند ج قانون حفاظت صنایع ایران شدند و محسن آزمایش یک سال بعد از مصادره اموالش به سویس مهاجرت کرد. چند سال بعد سازمان‌های خصوصی سازی و صندوق بازنشستگی از سهام داران بزرگ شرکت شدند.
فعالیت‌های تولیدی شرکت تا اوایل سال1380 که کالاهای جدیدی  مانند یخچال ساید بای ساید به محصولات مجموعه اضافه شدند همچنان رونق داشت و پس از آن مجموعه آزمایش به بخش خصوصی واگذار شد.
سرانجام محسن آزمایش که سال‌های پایانی عمر خود را  با تنها پسرش زندگی می‌کرد در سال 1371در شهر رباط مراکش در سن 67 سالگی درگذشت و در همانجا به خاک سپرده شد.