نشریه آفتاب خاورمیانه

نگاهی به زندگی تقی رسولیان، از تأسیس کارخانه یزدباف تا شرق و رنگین

مریم ذوالفقار

ريیس اداره روابط‌عمومی بانک خاورمیانه



تقی رسولیان فرزند حاج عبدالرسول در سال ۱۲۸۹ هجری شمسی در محله سهل بن علی یزد در خانواده‌ای مذهبی و ثروتمند به دنیا آمد. تحصیلات ابتدایی را در مدرسه تدین و دبیرستان را تا کلاس

هشتم به پایان رساند و پس از آن وارد بازار کار شد. رسولیان بعد از چندین سال تجارت قند، شکر و روغن در بازار یزد و با توجه به پشتکار و تلاش فراوان شرکت توسعه برق و کشاورزی را در سال ۱۳۲۹ راه‌اندازی کرد. مرکز این شرکت در یزد و بخش وسیعی از فعالیت آن در تهران بود. در آن زمان تعداد زیادی از خانه‌های یزد برق نداشتند و این انگیزه‌ای شد تا تقی رسولیان با تأسیس این شرکت خطوط برق در شهر یزد و مناطق دیگر را توسعه دهد.

تجربه کاری مستمر، پشتکار و استفاده از موقعیت‌ها، نقش مؤثری در کسب ثروت او داشت. رسولیان در یزد اقامت داشت اما واردات و تجارت خارجی او برخلاف بسیاری از تجار آن زمان گسترده و قابل توجه بود. او با تأسیس شرکت توسعه برق و کشاورزی بیشتر کالاهای آلمانی مثل تراکتور، موتور برق، رادیو، تلویزیون، موتورهای آبیاری و ... را به ایران وارد می‌کرد. رسولیان که از واردکنندگان رنگ از هلند بود اقدام به خرید سهام و سرمایه‌گذاری در چندین واحد صنعتی مثل فیلور، فیلکو، پلاستیران و ... کرد. او هم‌زمان تجارت و صنعت را پیش برد. رسولیان در نهادهای صنفی نیز فعال بود و به مدت ۲۰ سال ریاست اتاق بازرگانی یزد را بر عهده داشت. او در این سال‌ها تلاش کرد تا با اتحاد فعالان بخش خصوصی اقداماتی را برای حل مشکلات آن‌ها انجام دهد.

در سال ۱۳۲۵ جمعی از فعالان اقتصادی در یزد تصمیم گرفتند کارخانه چیت را تأسیس کنند که به دلیل محدودیت‌های ارزی تأسیس کارخانه ۱۰ سال به تأخیر افتاد و در نهایت کارخانه یزدباف که در آن سال‌ها یکی از زیباترین ساختمان‌های یزد بود در دی ماه ۱۳۳۸ با سرمایه‌گذاری رسولیان و شرکای او به بهره‌برداری رسید. سرمایه ثبت شده آن ۱۰۰ میلیون ریال بود که رسولیان و شرکایش ۹۴ میلیون ریال از بانک ملی و صنعتی وام گرفتند. ساختمان این کارخانه در محوطه‌ای به مساحت ۱۰۰ هزار مترمربع با ۱۷ هزار متر زیربنا در ۳ کیلومتری یزد واقع شده بود. ماشین‌آلات کارخانه از آلمان و انگلیس خریداری شد. کارخانه دارای ۳۲۴ دستگاه بافندگی خودکار و واحدهای مجهز سفیدگری، رنگرزی، گل زنی، تکمیل پارچه و ... بود که ماهانه ۱ میلیون متر پارچه چیت در رنگ‌های مختلف تولید می‌کرد.

در سال ۱۳۴۰ تعداد ۶۰۰ کارگر و ۱ متخصص خارجی در کارخانه یزدباف مشغول به کار بودند. آن‌ها نخ تولیدی در کارخانه دستبافان یزد را خریداری می‌کردند. ظرفیت روزانه کارخانه ۴۰ هزار مترمربع بافندگی بود که در سال ۱۳۴۶ تولید روزانه کارخانه ۱۲۰۰ بقچه نخ بود که میزان تولید ۶ سال بعد یعنی در سال ۱۳۵۲ در این مجموعه به ۷ میلیون مترمربع چیت و سایر تولیدات از جمله چلوار ، پاتیس  و ململ  رسید. پس از آن کارخانه دیگری به نام شرق در ۱۲ کیلومتری جنوب یزد با سرمایه مشترک رسولیان و شرکایش تأسیس شد. این کارخانه کار پشم ریسی را انجام می‌داد رسولیان پس از این که مدتی به واردات رنگ روی آورد شرکت رنگ‌سازی و شیمیایی رنگین را تأسیس کرد.

خانواده رسولیان مدت‌ها در مؤسسات اجتماعی یزد حضوری فعال داشتند و پس از آن به احداث خیریه روی آوردند و جزء فعالان اقتصادی ایران شدند. موسسه خیریه رسولیان حدود ۷۰ مدرسه، مسجد، حمام و ... در طول فعالیتش ساخته است. توجه او به مناطق حاشیه‌ای در توسعه آموزشی تهران و یزد حائز اهمیت است. وی همچنین خوابگاهی برای دانشجویان یزدی دانشگاه تهران در کوی امیرآباد (کارگر شمالی) احداث کرد. احداث مسجد امیرالمؤمنین در خیابان آزادی تهران هم یکی دیگر از فعالیت‌های خیریه او بود. رسولیان صاحب ۳ فرزند (۲ دختر و ۱ پسر) شد که پس از درگذشت وی پسرش فعالیت‌های خیریه خانواده را ادامه داد و منزل پدری خود را از سال ۱۳۶۸ به دانشگاه یزد اهدا کرد که بعد از مرمت از آن به عنوان دانشکده معماری و شهرسازی استفاده می‌شود. سرانجام این کارآفرین و خیر یزدی در سال ۱۳۵۰ درگذشت و پیکر او در گوشه‌ای از حیاط مسجدش دفن شد.



منابع

- انجمن صنایع نساجی ایران

- سرگذشت پنجاه کنشگر اقتصادی ایرا