نشریه آفتاب خاورمیانه

علی خسروشاهی یکی از پایه‌گذاران نظام فروش و توزیع مدرن در ایران و یکی از برترین تولیدکنندگان محصولات خوراکی در دهه‌های ۱۳۴۰ و ۱۳۵۰ بود. خسروشاهی در سال ۱۲۹۰ در خانواده‌ای پرجمعیت در تبریز به دنیا آمد و دبستان را در تبریز گذراند. پدرش حاج غفار، از تجار تبریز و از خاندانی سرشناس و تجارت پیشه بود که به تبریز مهاجرت کرده و در تیمچه بازار تبریز حجره داشت. در نیمه‌ی دهه ۱۳۰۰، پدرش برای مدتی به همدان که مرکز عمده فعالیت‌های اقتصادی آن زمان بود مهاجرت کرد و به کسب‌و‌کار پرداخت. او در سال ۱۳۱۹ با مدرک لیسانس حقوق از دانشگاه تهران فارغ‌التحصیل شد و همراه پدرش در تبریز و بعد تهران مشغول به کار شد. او برخلاف نسل اول خاندانش، تحصیل‌کرده دانشگاه و آگاه به زبان فرانسه و انگلیسی بود و تحصیلات او در رشته حقوق و دانستن زبان خارجی کمک فراوانی به تسهیل فعالیت‌های تجاری او می‌کرد.

متن حاضر به ارائه چکیده‌ای از کتاب «چگونه با آمار دروغ بگوییم؟ پرداخته است و با آوردن مثال‌هایی بومی از ایران (خارج از متن کتاب اصلی)، مفاهیم کتاب را شرح داده است. این کتاب که در سال ۱۹۵۴ توسط «دارل هاف» در ایالات متحده آمریکا به رشته تحریر درآمده است با زبانی ساده و با استفاده از برخی مثال‌های عامه‌فهم نشان می‌دهد به چه روش‌هایی با استفاده از آمار مخاطبان عام فریب داده شده یا گمراه می‌شوند و از سوی دیگر این مخاطبان با دقت به چه مواردی می‌توانند صحت آماری که به آن‌ها ارائه می‌شود را مورد بررسی قرار دهند. این کتاب به ارائه یک دید کلی از چگونگی دست‌کاری آمار و ارقام و راه‌های ساده تشخیص این ترفندها می‌پردازد.

عبارت «فرار سرمایه» معمولا به خروج سفته‌بازانه سرمایه در کوتاه‌مدت اطلاق می‌گردد. این تعریف شامل «پول داغ»  که به بحران‌های سیاسی یا مالی، مالیات‌های سنگین‌تر، ایجاد محدودیت‌ها و کنترل‌های احتمالی بر نقل‌وانتقال سرمایه در آینده، افت شدید ارزش پول ملی و وقوع ابر تورم و یا احتمال وقوع آن در آینده واکنش نشان می‌دهد نیز می‌گردد. فرار سرمایه در کوتاه‌مدت نه تنها از طریق تغییر ترکیب پرتفوهای داخلی به نفع دارایی‌های نقد شونده خارجی بلکه از طریق تغییر در اعتبارات تجاری  انجام می‌پذیرد. در صورت وجود اختلاف شدید بین نرخ‌های بهره در داخل و خارج از کشور و یا احتمال افت شدید ارزش پول ملی در آینده‌ای نزدیک، شرکت‌های داخلی میزان استقراض برحسب پول خارجی خود را که مربوط به امور تجاری است کاهش می‌دهند و ترجیح می‌دهند در این زمینه قرض دهنده باشند. وقتی این مکانیزم به‌طور گسترده مورد استفاده قرار گیرد، منطقی به نظر می‌رسد که برچسب فرار سرمایه بر آن زده شود. البته راه‌های هوشمندانه‌ای برای خارج کردن سرمایه به ویژه در کشورهایی که انتقال قانونی وجوه به خارج را منع کرده‌اند، به کار گرفته می‌شود.

در سال‌های اخیر کاستی در سیاست‌های پولی و مالی و به دنبال آن افزایش حجم نقدینگی منجر به اختلال در اقتصاد و انباشته‌شدن ظرفیت ایجاد تورم در کشور شده است. عدم برخورد قاطع با مؤسسات پولی و اعتباری غیرمجاز و نبود مدیریت کارآمد و قاطع نسبت به بانکهایی که تخلفات فراوانی در سیاست‌های اعتباری، مدیریت سپرده‌ها و فعالیت‌های غیر بانکی خود داشتند بازار پول را آشفته کرده است. از سوی دیگر در ۱۰ سال گذشته و به‌ویژه در سال‌هایی که به‌واسطه تحریم ارتباط ما با نظام بانکی دنیا قطع بود، متأسفانه هم بانک مرکزی و هم بانک‌های تجاری، عموماً به تحولات، روندها و سیاست‌های پولی بین‌المللی و چارچوب‌های بین‌المللی مستقر بر فعالیت‌های بانکی بی‌توجه بودند و الزاماتی که در نظام بانکی به صورت بین‌المللی موردتوافق دولت‌ها قرار گرفته بود، مورد مطالعه و انطباق توسط بانک‌ها قرار نگرفت.

 گروه ویژه اقدام مالی (‌FATF) یک سازمان بین دولتی است که در سال ۱۹۸۹ به ابتکار کشورهای عضو گروه «جی ۷» تشکیل شد تا بررسی‌هایی درباره وضعیت قوانین مبارزه با پولشویی در بازارهای مختلف مالی را در سرتاسر جهان انجام دهد و نتیجه آن را در جلسات هر چهار ماه یک‌بار خود به اطلاع کشورهای عضو برساند تا این کشورها بتوانند ریسک سرمایه‌گذاری در بازارهای مالی هدف را بررسی و در مورد سرمایه‌گذارانی که به «کشورهای مشکوک» می‌روند احتیاط کنند. در سال ۲۰۰۱ بعد از حملات تروریستی ۱۱ سپتامبر به برج‌های مرکز تجارت جهانی در نیویورک، یک وظیفه دیگر هم به عهده کارشناسان این سازمان گذاشته شد و آن این‌که «بازارهای هدف برای سرمایه‌گذاری را از نظر وجود امکان تامین مالی تروریسم» بررسی کنند.

دولت یازدهم از ابتدای کار خود وعده تک‌نرخی کردن ارز را داد، درحالی‌که این مهم نه‌فقط تا پایان کار دولت یازدهم، بلکه تا امروز نیز محقق نشده است. به گفته رئیس‌کل بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، اختصاص ارز مبادله‌ای برای واردات کالا در سال ۱۳۹۶ معادل ۴۸ میلیارد دلار بوده است که این رقم حدود ۸۸ درصد کل ارزش واردات کشور را شامل می‌شود. البته بخشی از این اختصاص ارز مبادله‌ای مربوط به واردات کالا نیست و تقاضاهایی همچون ارز مسافرتی را نیز در برمی‌گیرد. تخصیص ارز مبادله‌ای تحت عنوان کنترل قیمت کالاهای اساسی برای حمایت از اقشار ضعیف، نه‌تنها راهکار بهینه‌ای برای حمایت از اقشار ضعیف جامعه نیست، بلکه حتی تأثیر چندانی بر قیمت بازاری کالاهای مشمول ارز مبادله‌ای نداشته است. به عنوان مثال قیمت عمده‌فروشی هر کیلو عدس درجه‌یک کانادا در سال ۱۳۹۶ به‌طور متوسط حدود ۷ دلار (تحویل به‌صورت FOB) بوده است. قیمت همین عدس در بازار عمده‌فروشی ایران حدود ۴۵۰۰ تومان بوده و درنهایت با قیمتی بیش از ۷۰۰۰ تومان به ازای هر کیلو به دست مصرف‌کننده رسیده است.

حث امنیت به‌ویژه در محیط اینترنت و همچنین به هنگام کار با نرم‌افزارهای گوناگون و به هنگام نقل‌وانتقال داده‌ها و اطلاعات و علاوه بر آن، به هنگام انجام تراکنش‌های مالی، اهمیت فراوانی دارد. به جرات می‌توان گفت که امنیت در جهان الکترونیکی و دیجیتالی کنونی، یکی از مهم‌ترین مباحث در اموری نظیر دولت الکترونیکی، بانکداری الکترونیکی، تجارت الکترونیکی، پست الکترونیکی، آموزش الکترونیکی و موارد مشابه است. با توجه به اهمیت بحث، سعی خواهم کرد تا نگاهی کلی به موضوع داشته باشم و زوایای گوناگون آن را، در حدی که در یک مقاله قابل ‌طرح است، موردبررسی قرار دهم.

بلاک‌‌چین یک فن‌‌آوری ثبت و نگهداری اطلاعات در پایگاه داده است که ابتدا بابت تولید اولین ارز رمزنگاری‌شده یعنی بیت‌‌کوین به کار گرفته شده است. ارزهای رمزنگاری‌شده یکی از چالشی‌‌ترین مباحث علوم فن‌‌آوری اطلاعات، اقتصاد و مالی است. دراین‌بین اما بیت‌‌کوین مورد ویژه‌‌تری است ازآن‌جهت که اولین بار از تکنولوژی بلاک‌‌چین به‌منظور تولیدش استفاده شده و همچنین مشهورترین ارز رمزنگاری‌شده است. نوسانات شدید قیمت بیت‌‌کوین برخی را به این فکر انداخته است که آیا به ارزهای رمزنگاری‌شده و اساسا به بلاک‌‌چین‌‌ها می‌‌توان خوش‌بین بود؟ اگر بتوان تفاوت ارز رمزنگاری‌شده را از بلاک‌‌چین‌‌ها تشخیص داد جواب سوال مشخص خواهد شد. شاید بتوان با ذکر یک مثال تفاوت این دو را بهتر بیان کرد. اگر فرض کنیم که بلاک‌‌چین یک باتری لیتیومی مدرن باشد، بیت‌‌کوین را می‌‌توان به یک خودروی برقی تشبیه کرد. درواقع همان‌طور که خودروهای برقی از باتری‌‌های لیتیومی مدرن استفاده می‌‌کنند، بیت‌‌کوین نیز در دل خود از تکنولوژی بلاک‌‌چین استفاده کرده است.

از منظر واژه‌شناسی ریشه و منشا مدیریت ارتباط با مشتری (CRM)، بازاریابی رابطه‌مند (RM) است. مفهوم بازاریابی رابطه‌مند برای نخستین بار در سال ۱۹۸۳ و در مورد سازمان‌های خدماتی ارائه شد و به‌عنوان استراتژی جذب، حفظ و ارتقای رابطه سازمان با مشتریان خود تعریف شد. بازاریابی رابطه‌مند به‌ تلاش یکپارچه هر بنگاه برای شناسایی، حفظ و برقراری یک شبکه با مصرف‌کنندگان و تقویت مداوم آن برای رسیدن به سود دوجانبه از طریق تماس‌های تعاملی، شخصی‌سازی شده و بلندمدت گفته می‌شود. در حقیقت هدف اصلی رویکرد بازاریابی رابطه‌مند را می‌توان ایجاد و حفظ ارزش مشترک بین طرفین معامله در بلندمدت ذکر کرد.

هرروز بیش 3 میلیون گردشگر از مرزهای بین‌المللی عبور می‌کنند و امروزه صنعت گردشگری یکی از اصلی‌ترین ستون‌های اقتصادی هر کشور در دنیا است. طبق برآوردهای بین‌المللی سهم گردشگری از میانگین تولید ناخالص داخلی کشورها 3% به‌طور مستقیم و 10% به‌طور غیرمستقیم است و تقریبا از هر 10 شغل در دنیا یکی به گردشگری ارتباط دارد. هرچند گردشگری به علت «رکود بزرگ» اقتصادی سال‌های 2000 تا 2010 ضربه سنگینی بر پیکره‌اش وارد شد اما همچنان این صنعت در ردیف سودآورترین صنایع دنیا باقی مانده و امروز حجم کسب‌وکار گردشگری برابر و حتی بیشتر از صنایع نفتی، خوراکی و اتومبیل‌سازی است. گردشگری به یکی از مهم‌ترین بازیگران عرصه بین‌الملل تبدیل شده است و یکی از مهم‌ترین منابع درآمدی کشورهای درحال‌توسعه محسوب می‌شود.