تست مشاعی

هر کجا که ردپایی از قضاوت انسانی در میان باشد، نویز نیز بیشتر از آنچه تصور می‌کنیم حضور دارد.» این جمله خلاصه‌ای از مساله‌ای است که نویسندگان کتاب "نویز: خدشه‌ای در قضاوت انسان" دنبال می‌کنند؛ آنها به‌دنبال پاسخ این سوال هستند که زمانی که تصمیم‌گیری‌های مشابه نتایج کاملا متفاوتی ایجاد می‌کنند، خطا دقیقا کجاست؟ نویسندگان کتاب برای پاسخ به این سوال به سراغ پدیده‌ای رفته‌اند که در ادبیات اقتصاد رفتاری کمتر دیده شده است: "نویز" یا پراکندگی ناخواسته در قضاوت‌ها که در بسیاری از سازمان‌ها به خطاهای پرهزینه منجر می‌شود.

علی رحیمیان در نخستین روز تابستان سال ۱۳۰۰ در تهران متولد شد. خانه پدری او در کوچه‌ای بین خیابان حافظ، گمرک و بلورسازی قرار داشت؛ خانه‌ای بزرگ با باغچه‌ای سبز و پر از درختان میوه. مادرش زنی باسواد و اهل مطالعه بود. او علاوه‌بر آموزش قرآن، فرزندانش را با اشعار سعدی و حافظ نیز آشنا می‌کرد. پدر او مردی پرتلاش بود که سال‌ها در بازار فعالیت داشت، اما به‌دلیل تغییرات اقتصادی و رکود بازار مجبور شد سرمایه خود را به دامداری و کشاورزی اختصاص دهد. همین تغییر مسیر، زمینه آشنایی علی با دنیای دامپروری را فراهم کرد.

در پی آسیب به زیرساخت‌های حیاتی کشور در خلال جنگ چهل‌روزه بسیاری از صنایع کشور از جمله فولاد و پتروشیمی خسارت دیدند. در سال‌های اخیر که تحریم‌های اقتصادی عمدتا بر فروش نفت ایران متمرکز بوده، دو صنعت مذکور نقش ارزشمندی در صادرات کشور ایفا کرده‌اند. در این یادداشت به جوانب آسیب این صنایع می‌پردازیم.

جنگ اخیر اسرائیل و ایالات متحده علیه ایران یکی از مهم‌ترین شوک‌های ژئوپلیتیکی دهه‌های اخیر بود که آثار آن فراتر از میدان نبرد به اقتصاد منطقه و جهان سرایت کرد. اهمیت این جنگ نه در ابعاد نظامی آن، بلکه در وقوع آن در یکی از حساس‌ترین مناطق انرژی جهان نهفته است. خلیج فارس و به‌ویژه تنگه هرمز، شریان اصلی انتقال انرژی جهان محسوب می‌شوند و هرگونه اختلال در این منطقه می‌تواند بر قیمت انرژی، تجارت جهانی، زنجیره‌های تامین، تورم و رشد اقتصادی اثرگذار باشد.

در عصر حاضر اقتصاد جهانی با سرعتی سرسام‌آور در حال دگرگونی است و از نوسانات بازارهای انرژی و تغییرات ژئوپلیتیکی گرفته تا انقلاب‌های فناورانه و جابه‌جایی مراکز قدرت اقتصادی، مسیر آینده کشورها را تحت‌تاثیر قرار می‌دهند. جهش بازده اوراق خزانه‌داری ژاپن به 63/2 درصد، شاید در نگاه نخست تنها یک خبر مالی به نظر برسد، اما درواقع می‌تواند نشانه‌ای از تغییری عمیق‌تر در ساختار اقتصادی جهان باشد. برای دهه‌ها، اقتصاد جهان به نرخ‌های بهره پایین، نقدینگی فراوان و بدهی‌های ارزان عادت کرده بود، اما به نظر می‌رسد این دوران به تدریج روبه‌پایان است. افزایش بازدهی اوراق در یکی از بزرگ‌ترین اقتصادهای جهان، نشان می‌دهد سرمایه‌گذاران دیگر مانند گذشته به ثبات بلندمدت اقتصاد جهانی اطمینان ندارند و در حال بازنگری در ارزیابی خود از ریسک، تورم و آینده رشد اقتصادی هستند.

پنجاه سال پیش، چین کشوری بود که با وجود تمدن چند هزارساله، تا بن‌بست اقتصادی و فروپاشی مانند شوروی، فاصله چندانی نداشت. با این حال این کشور پهناور، با جمعیتی بالا، فناوری‌های قدیمی و چالش‌های مدیریتی جدی توانست به مرکز اقتصاد جهانی تبدیل شود. در این یادداشت به فرآیند اصلاحات و بازسازی چین می‌پردازیم.

توسعه اقتصادی همواره کلید واژه‌ مهمی در دایره واژگان مورد استفاده در میان دولتمردان ایران در اعصار گذشته بوده و هریک از آنها، فارغ از مشی سیاسی خود راهکارهای گوناگونی برای بهبود اقتصاد ایران ارائه کرده که آنطور که شایسته بوده نتیجه‌بخش نبوده است. نگاه به تاریخ یک قرن گذشته ایران و جست‌وجو در لابه‌لای سطور شرح حال رجال سیاسی مانند احمد قوام نخست‌وزیر ایران، جملگی حاکی از یک درد مزمن در اقتصاد ایران است که آن درد عبارت است از نبود ثبات.