خبرنامه ۱۸ خرداد ۹۹
1399/03/18
شفافسازی بانک مرکزی درخصوص حجم و رشد نقدینگی
ساماندهی موسسات غیرمجاز به تعدیل نرخ سود کمک کرد
دارندگان سهام عدالت، داراییشان را در بورس معامله کنند
تدوین لایحه جذب سرمایه ایرانیان خارج از کشور
۱۳۵ میلیون تن صادرات کشور در سال ۹۸
شفافسازی بانک مرکزی درخصوص حجم و رشد نقدینگی
بانک مرکزی در اطلاعیهای، ضمن تحلیل روند رشد و حجم نقدینگی طی سالیان مختلف، توضیحاتی را در این باره ارائه کرد.
طی سالهاى اخیر هشدار درباره رقم «حجم و رشد نقدینگى»، به حق یکى از پرتکرارترین موضوعات مورد بحث تحلیلگران و صاحبنظران بوده و این موضوع در یک سال اخیر بسیار مورد توجه قرار گرفته است. همچنین به طور ویژه و با تأکید زیاد، تلاش شده وضعیت در دهه ۱۳۹۰ و دوره دولت یازدهم و دوازدهم از نظر رشد نقدینگى کاملاً متفاوت از دورههاى پیشین نشان داده شود.
به طور مشخص، عنوان مىشود که برای نمونه، روزانه ۱۰۰۰ میلیارد تومان به نقدینگى افزوده مىشود یا حجم نقدینگى به زودى از ۳۰۰۰ هزار میلیارد تومان فراتر خواهد رفت و مواردى از این دست. کسانى که با تحلیل روند متغیرهاى اقتصاد کلان و به ویژه کلهاى پولى آشنایی دارند، آگاهند که قضاوت درخصوص تحولات اقتصاد کلان و به ویژه کلهاى پولى باید براساس نرخ رشد آنها انجام شود و نه حجم آنها که گمراه کننده است، ضمناً در این زمینه باید به روند تراز واقعی نقدینگی به عنوان یک نماد جهتگیری سیاست پولی نیز توجه کرد.
براین اساس درخصوص رشد حجم نقدینگى لازم است به آمارهاى زیر توجه شود:
متوسط رشد نقدینگى دهه ۱۳۴۰ برابر با ۱۶.۹ درصد، دهه ۱۳۵۰ برابر با ۳۳ درصد، دهه ۱۳۶۰ برابر با ۱۸.۴ درصد، دهه ۱۳۷۰ برابر با ۲۷.۳ درصد، دهه ۱۳۸۰ برابر با ۲۷.۴ درصد و دهه ۱۳۹۰( تا سال ۱۳۹۸) برابر با ۲۶.۷ درصد بوده است. همچنین، بالاترین رشد نقدینگى در ایران مربوط به سال ۱۳۵۳ با نرخ ۵۷ درصد و بعد از آن سال ۱۳۸۵ با نرخ ۳۹ درصد و پس از آن سال ۱۳۷۴ با نرخ ۳۸ درصد بوده است. لذا اولاً شدیدترین نرخ رشد نقدینگى مربوط به دهه ۱۳۵۰ است و در مرحله بعد دهه هاى ۱۳۸۰ و ۱۳۷۰ و بعد از آن دهه ۱۳۹۰ قرار مىگیرد و ثانیاً بالاترین رشدهاى سالانه نقدینگى در سالهاى ۱۳۵۳، ۱۳۸۵ و ۱۳۷۴ بوده است و پس از آن سال ۱۳۹۳ قرار مىگیرد.
لازم به ذکر است، رشدهاى کنونى نقدینگى به هیچ وجه مطلوب بانک مرکزى نیست و رشد نقدینگی در سال ۹۸ که درحد ۳۱ درصد و بالاتر از متوسط بلندمدت نرخ رشد نقدینگی بوده است نیز ناشى از فشار شدید تحریم صادرات نفت بر بودجه دولت و از طریق افزایش خالص ارزش داراییهای خارجی بانک مرکزی به دلیل خرید ارزهای ۱۲ درصد سهم صندوق توسعه ملی بوده است.
همچنین تلاش بانک مرکزى در تشدید نظارت بر بانکها و مؤسسات اعتباری و جلوگیرى از اضافه برداشت بانکها وکاهش شدید آن و ممانعت از مسابقه نرخ سود بین بانکها و نیز راه اندازى عملیات بازار باز و اصلاح رابطه بانک مرکزی با دخل و خرج بودجه دولت از طریق بازار سازی اوراق خزانه منتشره از سوی دولت، در راستاى کاستن از نرخ رشد نقدینگى به عنوان منشاء اصلى تورم و بى ثباتى اقتصاد کلان است.
در پایان یادآور می شود، شرط کلیدی موفقیت سیاستهای بانکهای مرکزی در کنترل نقدینگی و تورم، همراهی دولت در رعایت انضباط مالی، کنترل کسری بودجه همراه با حفظ پایداری مالی و عدم توسل به منابع بانک مرکزی برای جبران کسر بودجه یا تامین مالی سیاست های توسعهای بوده و امید است با روندی که آغاز شده است، شاهد نتایج مثبت آن درآینده باشیم.
ایبنا
ساماندهی موسسات غیرمجاز به تعدیل نرخ سود کمک کرد
رییس کانون بانکها و موسسات اعتباری خصوصی گفـت: برای مثال در حال حاضر که نرخ سود در بازار بین بانکی تعدیل شده، اثر مثبتی بر روی بازار سرمایه گذاشت و باعث شد، توجه مردم به بازار سرمایه جلب شود و بازار سرمایه هم رونق گرفت اما وقتی نرخ به صورت دستوری و بالای ۲۲ درصد تعیین میشود این انعطافپذیری را از دست میدهد.
کوروش پرویزیان درباره اثرات کاهش نرخ سود بین بانکی در نظام بانکی و سایر بازارها اظهار داشت: بانک مرکزی سیاستهای جدیدی را دنبال میکند و سیاست بانک مرکزی برای نرخ سود این است که برای کشف نرخ سود زمینهسازی میکند تا اینکه بازار پول این نرخ را مشخص کند.
رییس کانون بانکها و موسسات اعتباری خصوصی با بیان اینکه بانکها یک صنف واحد هستند و برای اصلاح ساختار ترازنامه و اصلاح نسبت مصارف و منابع و تعادل در پرداختها، سیاستهایی را دنبال میکنند و آن را در قالب پیشنهاداتی به بانک مرکزی و شورای پول و اعتبار ارایه میدهند، گفت: در ارتباط با کشف نرخ سود، بانکها همین روند را طی کردند و پیشنهاداتی به بانک مرکزی و دولت ارایه شد. یکی از پیشنهادات این بود که اجازه دهند به جای تعیین دستور نرخ سود، بازار در یک نظم تعریف شده این نرخها را تجربه کند و معتقدیم نرخی که در بازار کشف میشود به تدریج منجر به تعادل سایر بازارها هم میشود.
برای مثال در حال حاضر که نرخ سود در بازار بین بانکی تعدیل شده، اثر مثبتی بر روی بازار سرمایه گذاشت و باعث شد، توجه مردم به بازار سرمایه جلب شود و بازار سرمایه هم رونق گرفت اما وقتی نرخ به صورت دستوری و بالای ۲۲ درصد تعیین میشود این انعطافپذیری را از دست میدهد.
وی با تاکید بر اینکه با این روند حتما نرخ سود بانکی هم کاهش پیدا میکند، ادامه داد: وقتی نرخها متعادل میشود در یک بازه زمانی مشخص تمام نرخهایی که تحت تاثیر نرخ سود قرار دارند، به تدریج متناسب با آن تعدیل میشوند. برای مثال یکی از وثایق بانکی، سپردههای نقد ارزی یا ریالی بود در حال حاضر برای اخذ سپرده نقدی، نرخ سود از ۳۰ درصد به ۱۵ درصد رسیده و نرخ اوراق از ۲۷ درصد به دامنه ۱۷ الی ۱۸ درصد کاهش پیدا کرده است. رییس کانون بانکها و موسسات اعتباری خصوصی تاکید کرد: این روند نشان میدهد که نرخ خود را تنظیم میکند البته یک اقدام بسیار مهم در این مسیر، ساماندهی موسسات غیر مجاز بود که به تعدیل نرخ سود بسیار کمک کرد.
ایلنا
دارندگان سهام عدالت، داراییشان را در بورس معامله کنند
رئیس سازمان بورس گفت: دارندگان سهام عدالت میتوانند داراییهایشان را در بازار سرمایه معامله کنند که ۱.۵ درصد آنها سهامشان را در بورس معامله کردند.
حسن قالیباف گفت: یکی از فرصتهای بزرگ در اقتصاد کشور بازار سرمایه است. با توجه به رونق بازار سرمایه و اتفاقاتی که افتاده توجه بیشتری به این بازار صورت گرفته و این فرصت خوبی برای تأمین مالی و توسعه اقتصاد کشور است.
در چند سال گذشته در بازار سرمایه، چند اتفاق بزرگ افتاده است یکی از آنها تصویب قانون سرمایه در سال ۱۳۸۴ است که باعث شد یکسری ابراز و نهادها خلق شود. همچنین قانون توسعه نهادها و ابزارهای مالی جدید در راستای اصل ۴۴ قانون اساسی در سال ۱۳۸۸ به تصویب رسید و در اختیار بازار سرمایه قرار گرفت. اجرای اصل ۴۴ قانون اساسی و واگذاری شرکتها در راستای این قانون هم از طریق بازار سرمایه انجام شد.
در سال ۱۳۸۸ ارزش کل بازار ۴۲ هزار میلیارد تومان بوده که در حال حاضر به ۵۰۰۰ هزار میلیارد تومان رسیده است که نسبت به سال ۱۳۸۸ بالغ بر ۱۰۰ برابر شده و نشاندهنده پتانسیل بالای این بازار است.
قالیباف با اشاره به آزادسازی سهام عدالت اظهار کرد: دارندگان سهام عدالت میتوانند داراییهایشان را در بازار سرمایه معامله کنند که ۱.۵ درصد آنها سهامشان را در بورس معامله کردند. نگرانی ما این بود که عمده آنها فروشنده شوند. امروز ۱۳ میلیون کد معاملاتی در بازار بورس است که با اضافه شدن سهام عدالت تعداد دارندگان کد معاملاتی در بازار سرمایه که سرمایهگذار محسوب میشوند هفت میلیون نفر میشود که این نشاندهنده جایگاه بازار سرمایه در اقتصاد کشور است و میتواند مسئولیتهای بیشتری را در اقتصاد ایفا کند.
تسهیل ورود شرکتها در بورس و انتشار اوراق بخش خصوصی از طریق بازار سرمایه امکانپذیر است الان عمدتا دولت از طریق بازار سرمایه تامین مالی میکند و ۱۰۰ هزار میلیارد تومان اوراق نیز در بورس به فروش رسیده است.
اخباربانک
تدوین لایحه جذب سرمایه ایرانیان خارج از کشور
وزیر اقتصاد با بیان اینکه دشمن از هیچ کوششی برای مسدود کردن ورود منابع به کشور دریغ نکرده است، گفت: ما در این شرایط باید تمامی تلاشها را برای تامین منابع مالی به کار گیریم که در همین زمینه در حال تدوین لایحهای جهت جذب منابع سرمایه ایرانیان خارج از کشور هستیم.
فرهاد دژپسند با اشاره به انتقادات برخی از نمایندگان از تاخیرش برای حضور در این نشست، اظهار کرد: در مسیری که میآمدم در بزرگراه مدرس راهبندان کوچکی ایجاد شد و باعث تاخیرم شد.
وی در ادامه گفت که گزارشی که امروز به مجلس شورای اسلامی میدهم دو قسمت دارد یکی مروری بر متغیرهای مکان و وضع موجود در ایران و دیگری سیاستها و برنامههای پیشنهادی در حوزههای مختلف است. طبیعتا شناخت درست و آسیبشناسی عمیق شرایط موجود میتواند کمکی برای رسیدن به راهکارهای مناسب کند.
وزیر اقتصاد و دارایی با اشاره به نامگذاری امسال به نام سال «جهش تولید» گفت: نامگذاری توسط مقام معظم رهبری صورت گرفته که همه ملزم به گام برداشتن در این راه هستند. در این شرایط باید به رونق و جهش تولید توامان توجه شود، به عبارتی اگر بخواهیم در بین اهداف اقتصادی یک محور را به عنوان هدف محوری دنبال کنیم، جهش تولید و رشد اقتصادی است. این هدف میتواند زمینهساز رفع مشکلات بنگاهها، مدیریت تورم و بسیاری از اهداف میانی همچون تحقق درآمدهای دولت شود. برای رسیدن به آن باید به رشد اقتصادی ثباتدار و اشتغالزا برسیم. البته که در این راه با انواع و اقسام تنگناها، مشکلات و تهدیدها مواجه هستیم. پس باید دو موضوع سرمایه گذاری در جهت افزایش ظرفیتهای تولیدی جدید و سیاستگذاری در جهت ارتقاء نرخ بهرهوری از ظرفیتهای موجود را در پیش گرفت.
باید در جهت استفاده از ظرفیتهای کامل از سرمایه گذاریها و ظرفیت تولید حرکت کرد، طبیعتا از قبل این امر افزایش عرضه صورت میگیرد و در این فرآیند میتوان با پوشش تقاضا مانع از افزایش شکاف عرضه و تقاضا شد و به سمت افزایش صادرات غیرنفتی و در نتیجه آن تامین ارز حرکت کرد. طبق برآوردها تنها ۵۵ سرمایه گذاری در بخش تولید در جهت بهرهبرداری از این بخش صورت میگیرد اگر این نرخ را به ۷۵ تا ۸۰ درصد برسانیم جهش مناسبی در تولید و به دنبال آن اشتغال ایجاد میشود به همین دلیل باید در جهت افزایش نرخ بهرهبرداری از ظرفیت تولید حرکت کرد.
او با اشاره به روند رشد سرمایه گذاری در ایران گفت: همواره روند رشد سرمایه گذاری در ایران منفی نبوده اما تعداد سرمایه گذاری منفی در سنوات گذشته بیشتر منفی بوده و مثبت آن کمتر بوده است به خصوص در برخی از سنوات که حتی سرمایه گذاری به نرخ اسمی هم منفی کاهنده بوده یعنی از موجودی سرمایه مصرف شده که هشدار جدی میدهد. زمانی میتوان از این وضعیت عبور کرد که تورم را کنترل و مدیریت نمود، البته که مدیریت تورم در ایران شرایط متفاوتی دارد و تنها معطوف به پول نیست. ساختار تورم ایران ناشی از فشار هزینهها هم میشود چون حدود ۹۰ درصد کالاهای واسطهای سرمایهای بوده و طبیعتا نوسانات نرخ ارز میتواند با افزایش هزینهها بر نرخ کالا اثر بگذارد .
دژپسند با بیان اینکه سرمایه گذاری در ماشین آلات افت قابل توجهی داشته، اظهار کرد: باید متناسب با شرایط سیاست گذاری کرد، برای این کار به برنامه نیاز داریم. اکنون در شرایطی که دشمن از تمامی توان خود برای مسدود کردن راههای ورود به منابع کشورمان استفاده میکند دشمن از هیچ کوششی و تلاشی دریغ نکرده تا ورود منابع به کشور را به حداقل برساند. این اقدامات از طریق تحریم منابع و صادرات نفت و مشکلاتی برای نقل و انتقال مالی و حتی تحریم کالاهای صادراتی نفت همچون صنایع پتروشیمی صورت گرفته است.
در این شرایط باید تمامی تلاشها را معطوف به تامین منابع کرد و آن را منحصر به تامین منابع خارجی نکرد. آنچه در داخل داریم را باید به صورت بسته کامل دید و به کار گرفت تا از منابع استفاده شود. اتفاقی که در بازار سرمایه رخ داد و با اهتمام جدی در واگذاریها در حال صورت گرفتن است و یا بحث مالیاتها همه در این راستاست. در موضوع سرمایه گذاری خارجی نیز برنامهریزی شده، لایحهای هم برای جذب منابع سرمایه ایرانیان مقیم خارج از کشور داریم که همه در راستای تامین منابع مالی در داخل کشور صورت میگیرد.
علیرغم وجود تحریمها و فشارهای دشمن تجارت خارجی ما در سال گذشته روند خوبی را طی کرده است. در سال ۹۷ تراز تجاری ما مثبت بود و در سال ۹۸ نیز حتی با وجود تشدید فشارها و تحریمها صادرات غیر نفتی ما کمترین تغییر را نسبت به سال قبل تجربه کرد. در تجارت خارجی ما کمترین تاثیر را از فشار دشمن و تحریمها داشتهایم چرا که اهتمام ما بر هماهنگی و همسویی بین بخش دولتی و خصوصی و بسیج بخش خصوصی برای صادرات بوده است. تمام تلاش ما بر این بوده تا واردات کالاهای اساسی به طور ویژه مورد توجه قرار گیرد تا آحاد جامعه ایرانی احساس نگرانی از بابت تامین مایحتاج نداشته باشند. نمودارها نشان می دهد دشمن در هدف گیری تجارت خارجی ما با شکست رو به رو شده است.
وی در ادامه با اشاره به عملکرد وزارت اقتصاد در حوزه اتکا به ظرفیتهای داخل و بازار سرمایه بیان کرد: بازار سرمایه در سال گذشته و چند ماه ابتدایی سال جاری کاملا نشان داد که ظرفیت جدیدی در اقتصاد ایران است و کریدور مناسبی برای تامین مالی اقتصاد و حتی تامین مالی دولت به شمار میرود. بازار سرمایه هم در فروش اوراق که قانون گذار در قانون بودجه مصوب کرده است و هم فرصت سازی برای عرضه سهام و داراییهای دولت دارای ظرفیت مناسبی است. در بودجه سال جاری حدود ۶۱ هزار میلیارد تومان منابع از طریق واگذاریها دیده شده است. ما میتوانستیم راههای مختلفی را برای تحقق این امر طی کنیم. اما با آسیب شناسی که داشتیم به این نتیجه رسیدیم که بهترین، شفاف ترین و مناسب ترین راه برای تحقق بودجه و کاهش حواشی بازار سرمایه است. در بازار سرمایه همه چیز شفاف میباشد و حصول منابع بودجه بدون حرف و حدیثی محقق میشود و تامین مالی دولت را تسهیل و تسریع میکند.
بنکر
۱۳۵ میلیون تن صادرات کشور در سال ۹۸
رئیس گمرک گفت که میزان صادرات در سال ۹۸، ۱۳۵ میلیون تن و برای واردات ۳۵ میلیون تن بوده است، یعنی وزن تجارت خارجی ۱۷۰ میلیون تن بوده که رکوردی در تاریخ کشور به جای گذاشته است.
مهدی میراشرفی گفت: مهمترین جوابی که میتوان به بدخواهان کشور داد ارجاع به آمار تجارت خارجی در سال ۹۸ است. ما در سال گذشته ۱۳۵ میلیون تن صادرات و ۳۵ میلیون تن واردات داشتهایم، یعنی وزن تجارت خارجی ۱۷۰ میلیون تن بوده که رکوردی را در تاریخ کشور به جای گذاشتهایم. در بحث ارزش مبادلات تجارت خارجی با ۸۵ میلیارد دلار عملکرد را سال گذشته به پایان رساندیم که بهترین جواب به بدخواهان کشور است که میگفتند میخواهند اقتصاد کشور را زمین گیر کنند.
وی در توضیح اقدامات گمرک برای حمایت از تولید، تسهیل و تجارت در ارتقای کار گمرک گفت: بیش از ۸۰ درصد کالاهای وارداتی کشور کالاهای واسطه تولید و مواد اولیه ماشین آلات و خط تولید بوده که با دیدن مشکلات ورود کالاها کاهش قیمت تمام شده تولید رخ میدهد ما در سال گذشته فعالان اقتصادی مجاز را شناسایی کرده که بیش از ۲۲۰ فعال اقتصادی مجاز ثبت شد.
میراشرفی گفت که با تهمیداتی مسیر ثبت شده کالاها از ۳۵ درصد در سال ۹۷ به ۵۱ درصد در سال ۹۸ رسید. درباره بحث مربوط به تسهیل تجارت در خصوص واردات کالاهای مورد نیاز تولید کشور هم اقداماتی صورت گرفت.
به گفته وی در قرن ۲۱ سه توصیه برای تسهیل تجارت و ارتقای سلامت وجود دارد و آن الکترونیکی و مجازی و هوشمند کردن فعالیت اقتصادی است. گمرک جمهوری اسلامی ایران در سنوات گذشته اقدامات بسیار منسجمی انجام داد و به سمت الکترونیکی کردن امور رفت، خوشبختانه از این بابت از سازمانهای پیشرو بودیم. در بحث مجازی سازی گمرک روی موبایل اقداماتی صورت گرفت شعار ما این است که هر فعال اقتصادی از هر کجا و هر زمانی بتواند اظهارنامه اقتصادی گمرک را ارسال کند. اقداماتی برای بحث هوشمند سازی هم صورت گرفته امیدواریم در کنار الکترونیکی و مجازی کردن موضوع هوشمند سازی را اجرا کنیم تا شاهد افزایش شاخصهای مربوط به توانمندسازی تجارت باشیم.
رئیس گمرک با اشاره به اقدامات صورت گرفته برای ایجاد شبکه اجتماعی بومی گفت: گمرک شبکه اجتماعی بومی برای فعالان اقتصادی مجاز تولید کرد، تا بتواند تحت این شبکه به ارائه خدمات از گمرک و تجارت خارجی بپردازد همچنین بحث راه اندازی مدیریت شبکههای هوشمند را به عنوان برنامه در سال جاری داریم. میخواهیم به سمت کنترلهای غیر مزاحم و غیر ملموس برویم. ما با اتکا به توان داخلی و نیروهای متعهد و متخصص توانستهایم نرم افزارهای بومی تولید کنیم.
به گفته وی با وجود تحریمهای ظالمانه در بخش سخت افزار از ظرفیت بخش خصوصی استفاده شده تا گمرک مجهز به دستگاههایی همچون آشکار ساز، اسکن کانیتر و ایکس ری شود.
رئیس گمرک در پایان قوانین متعدد را به عنوان تهدیدهای بخش تجارت خارجی برشمرد و گفت که تعدد مراجع سیاست گذار و عدم وجود زیرساختهای مناسب از دیگر تهدیدهای این بخش است.
ایسنا