سفر پنج روزه هیات سیاسی اقتصادی ایران به کشورهای لهستان، فنلاند، سوئد و لتونی جدا از رایزنی برای امضای توافقنامه همکاری در زمینههای مختلف در راستای اجرای اقتصاد مقاومتی، تلاشی برای از میان بردن نگرانی شرکتها و بانکهای بزرگ خارجی بود؛ بنگاههایی که برخی از آنها در جریان تحریمهای هستهای علیه ایران به اتهام دور زدن تحریمها با جریمه سنگینی تنبیه شده بودند.
به رغم گشایشهای اقتصادی و بهبود مناسبات ایران و جهان، ترسی که به خاطر ارایه نشدن تضمین قطعی دولتهای غربی به ویژه آمریکای به موسسههای غربی وجود دارد، تردیدهایی رو پیش روی آن ها قرار داده است. همین موضوع باعث شد تا ظریف در نخستین مقصد سفر اروپایی خود یعنی لهستان، بر کافی نبودن تلاش طرفهای غربی به خصوص آمریکاییها برای اجرای تعهداتشان در اجرای برجام تاکید کند و از واشنگتن بخواهد به بانکها تضمین لازم را بدهد که در صورت همکاری با ایران جریمه نخواهند شد.
سخنان ظریف به جریمههای سنگینی اشاره دارد که آمریکا در جریان تحریمهای ضدایرانی بر این بانکها تحمیل کرده بود. پس از مطرح شدن موضوع هستهای ایران و تصویب قطعنامههای تحریمی شورای امنیت از سال ۲۰۰۶ به بعد، ایالات متحده دهها بانک خارجیِ و به طور عمده اروپایی را به اتهام رعایت نکردن تحریمها با مجازاتهای سنگینی روبرو کرد.
جریمههای ۸.۹ میلیارد دلاری بانک فرانسوی «بی ان پی پاریبا»، جریمه ۱.۴۵ میلیارد دلاری «کامرز بانک» دومین بانک بزرگ آلمان، جریمه ۷۸۷ میلیون دلاری بانک فرانسوی «کرِدی آگریکول» و جریمه ۶۶۷ میلیون دلاری بانک بریتانیایی «استاندارد چارترد» تنها چند مورد از مجازات بانکها طی سالهای قبل بود.
«جان کری» وزیر امور خارجه آمریکا تردیدهای موجود نزد این بنگاههای اقتصادی و مالی را نه به واسطه ترس از مجازات ایالات متحده که آن را ناشی از وضعیت نابسامان نظام مالی ایران دانست که با استانداردهای مدرن بین المللی فاصله دارد.
یکی دیگر از مهمترین مشکلهای پیش روی همکاری خارجی و ارتباط های اقتصادی و مالی ایران با جهان، ممنوعیت انجام معامله از طریق دلار است زیرا آمریکا در سال ۲۰۰۸ به بهانههایی همچون حمایت ایران از تروریسم و آزمایشهای موشکی به این امر اقدام کرد. این نوع تحریم که در اصطلاح به آن «چرخه دلار» میگویند به رغم بی ارتباط بودن با تحریمهای هستهای، در عمل بر اجرای توافق هسته ای اثر می گذارد و مبادلههای ارزی و بانکی ایران و دیگر کشورهای جهان را با مشکل روبرو میکند. همین موضوع سبب شد تا هند مدتها نتواند بدهیهای نفتی ۶.۴ میلیارد دلاری خود به کشورمان را به دلار پرداخت کند و سران ایران و هند بر پرداخت بدهیهای این کشور به صورت یورو توافق کردند. از این رو، هند در آستانه سفر اخیر «نارندرا مودی» نخست وزیر این کشور به ایران توانست ۷۵۰ میلیون دلار از بدهی خود را با واسطه گری «هالک بانک» ترکیه و به یورو پرداخت کند.
ایرنا