رئیس مرکز تنظیمگری بانک مرکزی با تاکید بر استفاده از محصولات فناور محور در حوزه تنظیم گری و نظارت با هدف بازتعریف نقش بانک ها در تامین مالی تولید و توزیع عادلانه تسهیلات در سایه چتر نظارتی بانک مرکزی و هوشمند سازی نظارت گفت: سامانه یکپارچه نظارت (سین)، ابزار گزارشگری مالی XBRL، سامانه شفق، اعتبارسنجی، فاز اول سامانه روابط اشخاص، سامانه املاک، مستغلات و سهامداری شبکه بانکی و سامانه سمات برای هوشمندسازی نظارت در سال های اخیر طراحی و به روزرسانی شده است.
سامانه یکپارچه نظارت (سین)، امکان ایجاد گزارشهای مدیریتی و نظارتی را برای ارکان حوزه تنظیمگری و نظارت مطابق با چارچوبهای مقررات احتیاطی فراهم مینماید. این سامانه با استفاده از نسبتها و واسطهای مرتبط با استانداردهای نظارتی، شاخصهای مربوط به نظارت بر اشخاص تحت نظارت را اعمال نموده و گزارشهای تحلیلی مربوط به پایش ثبات و سلامت موسسات اعتباری را تولید میکند. با استفاده از این گزارشها، امکان رصد وضعیت شبکه بانکی مطابق با اصول و قواعد بینالمللی و همچنین مقررات ابلاغی بانک مرکزی فراهم میشود. در نتیجه تولید گزارشهای مذکور، امکان مشاهده هشدار زودهنگام انحرافات، بررسی وضعیت و کنترل مقداری ترازنامه، رتبهبندی عملکردی شبکه بانکی، محاسبه میزان و سطح ریسکهایی که یک بانک با آن مواجه بوده و میزان توانمندی در مدیریت آنها و ... در قالب داشبوردهای استاندارد قابل ارائه خواهد بود.
ابزار گزارشگری مالی XBRL: زبان گزارشگری تجاری توسعهپذیرXBRL با هدف ارتقاء دقت، سرعت و قابلیت اتکای گزارشگری تجاری و مالی طراحی شده است. این زبان با فراهم کردن امکان پردازش اطلاعات، بستر لازم برای گزارشگری چند زبانه دقیق، یکپارچه و قابل اتکا را ایجاد میکند.
هدف این پروژه کاهش خطاهای انسانی در دریافت و پردازش اطلاعات از سامانه اشخاص تحت نظارت بوده که در نهایت منجر به تجمیع دادههای مالی باکیفیت با قابلیت مقایسهپذیری میباشد. در این روش دادهها بدون دخالت سامانههای واسط از محل تولید آنها در شبکه بانکی در سامانه مستقر در بانک مرکزی دریافت شده و به صورت مکانیزه به سامانه تولید گزارش تحلیلی (سامانه هوش تجاری) ارسال میشود که در نهایت این امر منجر به تولید گزارش در قالب استاندارد خواهد شد.
سامانه شفق: سامانه شفق با هدف حفظ ثبات و سلامت نظام مالی، پیشگیری از سوءاستفاده و تخلفات، حمایت از سپردهگذاران، افزایش شفافیت و اعتماد عمومی و هماهنگی فعالیت صندوقها با سیاستهای پولی کشور راهاندازی شده است. این سامانه با ویژگی ایجاد بستر و مکانیزم دریافت دادههای مالی و غیرمالی از صندوقهای قرضالحسنه ایجاد شده و امکان رصد اقدامات مشکوک به پولشویی و کاهش احتمال سوء استفاده از صندوقهای قرضالحسنه برای فرار مالیاتی از طریق ایجاد ارتباط با پایگاه داده این بانک و اعمال نظارت هوشمند تراکنشهای مالی نیز از دیگر فوائد با اهمیت این اقدام میباشد.
اعتبارسنجی: پیادهسازی نظام اعتبارسنجی در شبکه بانکی به عنوان ابزار کلیدی در کاهش ریسک اعتباری در نظام بانکی بوده که این امر منجر به رعایت اصل تقارن اطلاعات و ارتقای میزان شفافیت وضعیت اعتباری اشخاص میشود. این امر علاوه بر تقویت انضباط مالی، منجر به افزایش اعتماد عمومی شده و توزیع عادلانه منابع را در پی دارد. در این راستا شرکت اعتبارسنجی تحت نظارت بانک مرکزی تاسیس شده و نسبت به ایجاد پایگاه اطلاعاتی یکپارچه مشتریان بانکی اقدام نموده است.
فاز اول سامانه روابط اشخاص: ایجاد سامانه روابط اشخاص به عنوان یک ابزار مهم نظارتی، امکان شناسایی روابط مالی، سهامداری، مدیریتی و مالکیتی اشخاص حقیقی و حقوقی با موسسات اعتباری و شرکتهای وابسته را فراهم مینماید. این سامانه دارای کارکردهای مختلف اعم از شناسایی ذینفع واحد، کنترل تمرکز ریسک اعتباری، پیشگیری از تعارض منافع و سوءاستفاده احتمالی و کاهش زمینههای فساد و پولشویی میباشد. برای ایجاد ارتباط با پایگاههای اطلاعاتی مورد نیاز در نهادهای خارج از بانک از جمله سازمانهای ثبت احوال، ثبت اسناد و بورس و اوراق بهادار در دستور کار بانک مرکزی قرار گرفته و نتیجه این اقدامات منتج به راهاندازی زیرساخت فنی سامانه روابط اشخاص مشتمل بر سه ماژول مستقل «اشخاص مرتبط»، «مالک واحد» و «ذینفع واحد» شده و همچنین دسترسی به بخش مهمی از اطلاعات مورد نیاز جهت احصاء انواع روابط بین اشخاص حسب مصادیق اعلامی در مقررههای مربوطه ایجاد گردید. شایان ذکر است در حال حاضر نسخه اولیه این سامانه آماده رونمایی و بهرهبرداری میباشد.
سامانه املاک، مستغلات و سهامداری شبکه بانکی برای شناسایی دارایی اشخاص تحت نظارت و شرکتهای وابسته آنها در راستای خروج از بنگاهداری و فروش داراییهای مازاد میباشد. در این خصوص، گسترش اشراف اطلاعاتی بانک مرکزی به اعمال نظارت موثر و پیشگیرانه کمک شایانی مینماید.
سامانه سمات: سامانه سمات به عنوان مهمترین پایگاه اطلاعاتی تسهیلات و تعهدات در سطح ملی، یکی از سامانههای مهم حوزه نظارت در فرآیند اعتبارسنجی و اعطای تسهیلات بوده و منبع معتبری در تهیه گزارشهای کلان اقتصادی در حوزه مصرف منابع اعتباری بانکها میباشد.
نسخه سوم سامانه سمات، با هدف بهبود نظارت سیستمی در فرآیند اعطای تسهیلات و انجام کنترلهای نظارتی و همچنین ایجاد سرویس امهال در راستای پیادهسازی کامل دستورالعمل امهال مطالبات غیرجاری راهاندازی و در اختیار شبکه بانکی قرار گرفته است.
بانک مرکزی