مدیر امور طرح و توسعه صندوق ضمانت سپرده ها الزامات رتبه بندی بانک ها را اعلام کرد و گفت:در شرایط کنونی کشور تنها روش قابل اطمینان برای شناخت بانکهای سالم از بانکهای مشکلدار ارزیابی و رتبهبندی آنها با استفاده از یک روش علمی و قابل قبول توسط نهادهای حاکمیتی نظام پولی کشور است.
حسن کیایی درمورد رتبه بندی بانکها و موسسات اعتباری غیر بانکی، و در پاسخ به پرسشی در خصوص انواع رتبه بندی و اهداف آن، افزود: نهادها و موسسات مختلفی که در جهان به رتبه بندی بانکها و موسسات اعتباری میپردازند در چند دسته طبقه بندی میشوند.
وی ادامه داد:دسته اول موسسات تجاری مانند فورچون هستند که بر اساس شاخصهای عملکردی واحدهای اقتصادی از جمله بانکها را رتبه بندی کرده و گزارشاتی در این زمینه منتشر میکنند. دسته دوم موسسات رتبه دهی خصوصی همچون مودیز، فیچ و استاندارداندپورز هستند که با نگاه به حوزههای ریسک موجود در کسب و کار شرکتها و بنگاههای اقتصادی از جمله بانکها، به رتبهبندی آنها میپردازند و دسته سوم، نهادهای حاکمیتی نظام پولی از جمله بانکهای مرکزی و نهادهای ضمانت سپرده هستندکه با رویکرد پایش ریسک در سطوح خرد و کلان نظام مالی به رتبهبندی بانکها و موسسات اعتباری میپردازند.
کیایی تصریح کرد: با وجود اینکه رتبهبندی هرکدام از این موسسات در ارزیابی عملکرد بانکها و موسسات مالی میتواند بسیار مفید باشد اما هر یک از این رتبه بندیها هدف خاصی را دنبال میکند و در نتیجه از معیارها و روشهای متناسب با هدف مورد نظر برای رتبه بندی استفاده میکند. به عنوان مثال رتبهبندی در موسسات رتبهدهی خصوصی بیشتر برمبنای عوامل با اهمیت از نگاه سهامداران و سرمایهگذاران صورت میگیرد در صورتی که در رتبهبندی نهادهای حاکمیتی عوامل موثر بر حفظ ثبات مالی و حقوق سپردهگذاران اهمیت بیشتری دارد.
مدیر امور طرح و توسعه صندوق ضمانت سپرده ها درباره تفاوت رتبه بندی نهادهای حاکمیتی نیز اظهارداشت: بررسیها نشان میدهد در بین نهادهای حاکمیتی نیز رتبه بندی بانکهای مرکزی معمولاً تمرکز بیشتری بر رعایت قوانین و مقررات، تبعیت از سیاستگذاریهای ابلاغی و اقدامات احتیاطی در راستای بحرانهای مالی در نظام بانکی دارد در حالی که صندوقهای ضمانت سپرده به عنوان یک بیمهگر، در رتبه بندی خود بیشتر به دنبال پایش سلامت و صحت عملیات بانکی، قرار نگرفتن در مسیر ورشکستگی و حفظ حقوق سپردهگذاران در بانکها و موسسات اعتباری هستند. البته تقریبا در همه موارد بانک مرکزی و نهاد ضمانت سپرده هم در مراحل انجام رتبهبندی و هم در استفاده از نتایج در ارتباط تنگاتنگ با یکدیگر هستند و از اطلاعات جمعآوری شده توسط یکدیگر بهره میگیرند. در کشورهایی نظیر ایالات متحده، کره جنوبی، مالزی، نیجریه و ترکیه نهادهای ضمانت سپرده در کنار بانک مرکزی رتبه بندی انجام میدهند؛ یعنی دو رتبه بندی مجزا توسط دو نهاد حاکمیتی انجام میشود.
وی ادامه داد: نکته جالب توجه این است که در برخی از این کشورها نظیر ترکیه صندوق ضمانت سپرده کاملا زیر نظر بانک مرکزی فعالیت میکند اما باز هم برای ارزیابی بانکها و موسسات اعتباری از ملاکها و معیارهای خاص خود استفاده میکند. البته باید اشاره کرد که در غالب کشورها رتبهبندی بانک مرکزی با یک ضریب مشخص، به عنوان یکی از معیارهای رتبهبندی نهاد ضمانت سپرده مورد استفاده قرار میگیرد.
کیایی در باره اهمیت رتبه بندی در نهادهای ضمانت سپرده ، تصریح کرد: نکته حائز اهمیت در بررسی تجربه نهادهای ضمانت سپرده جهان این است که به تدریج و با انتقال از نظام حق عضویت ثابت به حق عضویت مبتنی بر ریسک، رتبهبندی بانکها و موسسات اعتباری تبدیل به جزء لاینفک فعالیتهای این نهادها شدهاست؛ چرا که در نظام جدید، که در سال ۲۰۱۳ بیش از ۳۰ درصد کشورها از آن بهره بردهاند، نهاد ضمانت سپرده بعد از ارزیابی صحت و اطمینان عملکرد بانکها و رتبهبندی آنها، حق بیمهای متناسب با ریسک هر بانک از آن اخذ میکند تا هم حق بیمه متناسب با تعهدات احتمالی آتی باشد و هم به عنوان ابزاری برای بازدارندگی موسسات اعتباری از انجام عملیات پرخطر مورد استفاده قرار گیرد. بدین ترتیب، به نظر میرسد انجام رتبه بندی بانکها و موسسات اعتباری توسط صندوق ضمانت سپرده ها در نظام بانکی جمهوری اسلامی ایران، همانند سایر کشورهای مورد مطالعه، میتواند اقدامی بسیار موثر در ایجاد ثبات مالی، مقابله با اقدامات پرخطر بانکها و حفظ حقوق سپردهگذاران باشد.
مدیر امور طرح و توسعه صندوق ضمانت سپرده ها درباره کارکردهای رتبه بندی در نهادهای ضمانت سپرده نیز گفت: رتبه بندی در صندوق های ضمانت سپرده در دنیا معمولا با اهدافی نظیر نظارت بر میزان ریسک بانکها و موسسات اعتباری عضو، مقایسه درجه ریسک هر موسسه با بانکها و موسسات هم گروه، ارائه برخی رهنمودها و راهکارها برای کاهش ریسک موسسات عضو، تعیین حق عضویت بر اساس ریسک هر موسسه، پیش بینی وضعیت آتی موسسات از طریق سیستمهای هشدار سریع، محاسبه تعهدات صندوق ضمانت سپرده در هر زمان و انجام اقدامات پیشگیرانه صورت می گیرد.
وی ادامه داد: به طور عام نتایج رتبه بندی بانکها و موسسات اعتباری در دنیا برای اطلاع رسانی عمومی منتشر میشود اما با توجه به اینکه رتبه بندی بانکها هنوز در کشور ما با یک روش مدون و مورد اتفاق صورت نگرفته است بهتر است ابتدا نتایج مقدماتی رتبه بندی به صورت محرمانه با بانکها و موسسات اعتباری مطرح شود و هرگونه نقطه نظر آنها نسبت به روش مورد استفاده و نتایج به دست آمده اخذ شود تا اجماع مورد نیاز در این زمینه حاصل شود. بدین ترتیب این امکان فراهم میشود تا به بانکها اعلام شود که عملکرد آنها قرار است با یک روش مورد اتفاق و با استفاده از متغیرهای مشخصی مورد ارزیابی و رتبهبندی واقع شود و آنها نیز یک بازه زمانی فرصت خواهند داشت تا آمادگی مورد نیاز را در این زمینه کسب کنند.
طرح رتبه بندی بانک های کشور هم اکنون در صندوق ضمانت سپرده ها در حال انجام است نتایج آن در آبان ماه امسال اعلام می شود.
ایبنا